
21 listopada 2023 roku odwiedziliśmy jeden z siedmiu nowych cudów świata – Chichén Itzá na Jukatanie. To starożytne miasto założone przez Majów w IV–VI wieku i największa atrakcja Meksyku. Ze wszystkich ruin, które widzieliśmy w tej podróży (Teotihuacán, Monte Albán, Palenque, Tulum, Cobá), każde możemy polecić – ale zwiedzania Meksyku bez Chichén Itzá nie wyobrażamy sobie. Przyjechaliśmy z Valladolid, ok. 40 km na wschód od ruin, gdzie mieliśmy bazę do zwiedzania cenot.
8:17Interaktywny Spis Treści
- Piramida Kukulkana
- Świątynia Wojowników i Grupa Tysiąca Kolumn
- Wielkie Boisko do gry w piłkę
- Obserwatorium El Caracol
- Pozostałe budowle i cenoty
- Informacje praktyczne – bilety, dojazd, pora
Piramida Kukulkana
Budowlą, która robi największe wrażenie, jest bez wątpienia piramida Kukulkana (El Castillo), poświęcona bogu przedstawianemu jako pierzasty wąż. Ma świetną akustykę: gdy mocno klaśnie się w dłonie przed schodami, odbijający się dźwięk przypomina ponoć głos kwezala – świętego ptaka Majów.

Piramidę zbudowano tak, żeby w czasie równonocy wiosennej, o wschodzie słońca, cień na jej schodach układał się w węża pełzającego z góry na dół – a w równonoc jesienną w przeciwnym kierunku. U podstawy schodów leżą kamienne głowy węży.

Razem ze świątynią na szczycie piramida ma ok. 30 m wysokości i dziewięć tarasów. Z każdej z czterech stron prowadzi na górę ok. 91 stopni – razem z górną platformą daje to 365, tyle, ile dni ma rok w kalendarzu Majów. W latach 30. XX wieku archeolodzy odkryli w jej wnętrzu starszą piramidę, a w ukrytej świątyni posąg Chac Mool i czerwony tron w kształcie jaguara z cętkami z jadeitu. Przez lata można było do niego dojść tunelem, ale w 2006 roku INAH zamknął to wejście dla zwiedzających.
Na północ od piramidy stoi niska Platforma Wenus, poświęcona tej planecie – w jej wnętrzu archeolodzy znaleźli duże kamienne stożki o nieznanym przeznaczeniu. Kilka metrów od niej zaczyna się Sacbé nr 1 – biała droga długa na 270 m, która prowadzi do Świętej Cenoty.
Świątynia Wojowników i Grupa Tysiąca Kolumn
Kompleks jest bardzo duży. Niedaleko piramidy stoi Świątynia Wojowników – schodkowa budowla otoczona rzędami kamiennych kolumn, nazywanymi Grupą Tysiąca Kolumn. Część z nich jest pokryta rzeźbami.

Wielkie Boisko do gry w piłkę
Majowie rozgrywali tu rytualną grę w piłkę (ullamaliztli). Z boiska zachowały się wysokie kamienne mury, a na nich – kamienne pierścienie, przez które gracze musieli przerzucić piłkę. Odbijano ją biodrami lub udami, a pierścienie wiszą kilka metrów nad ziemią – stawką bywało życie zawodników.
Wielkie Boisko ma 168 × 70 m – to największe i najlepiej zachowane boisko starożytnej Mezoameryki (w samym Chichén Itzá archeolodzy naliczyli ich 13). Mury wzdłuż pola gry mają po 95 m długości i 8 m wysokości, a kamienne pierścienie zdobią splecione pierzaste węże. U stóp murów ciągną się ławy z płaskorzeźbami drużyn graczy – na jednej z nich zawodnik ma odciętą głowę, a krew tryska mu z szyi w postaci węży. Na północnym końcu boiska stoi niewielka Świątynia Brodatego Mężczyzny, nazwana tak od postaci z płaskorzeźby w jej wnętrzu, która ma pod brodą coś na kształt zarostu.
Obserwatorium El Caracol
Wyróżnia się też El Caracol – budowla z okrągłą wieżą, uważana za obserwatorium astronomiczne Majów.

Pozostałe budowle i cenoty
Na terenie Chichén Itzá jest wiele innych pozostałości: Grobowiec Kapłana, bogato zdobiony budynek nazywany Kościołem (La Iglesia), świątynie na wysokich platformach, rzeźby jaguarów i płaskorzeźby.

Na terenie stanowiska są też dwie cenoty – naturalne studnie krasowe, które dla Majów były źródłem wody i miejscem składania ofiar.

Większa z nich, Święta Cenota, ma ok. 60 m średnicy, a od krawędzi do lustra wody jest ok. 27 m. W latach 1904–1910 amerykański konsul Edward Thompson, ówczesny właściciel hacjendy z ruinami, wydobył z jej dna przedmioty ze złota, jadeitu i ceramiki oraz ludzkie szczątki. Ziemia pod najważniejszymi budowlami była prywatna aż do 2010 roku, gdy kupił ją stan Jukatan.
Budowle łączyła sieć utwardzonych dróg (sacbé) – archeolodzy znaleźli ich ponad 80. Według tablicy INAH łuk nad Sacbé nr 74 służył do kontroli wejścia na Wielką Platformę w centrum miasta, a leżące przy nim bębny kamiennych kolumn ułożono naprędce, żeby zablokować przejście. Przy ścieżce stoi też tradycyjny dom Majów – podłużny, z dachem z liści palmy guano. Takie domy wciąż spotyka się w okolicznych wioskach, choć coraz rzadziej.
Informacje praktyczne – bilety, dojazd, pora
To największa atrakcja Meksyku, więc warto przyjechać wcześnie. Byliśmy zaraz po otwarciu, krótko po 8 rano – było już trochę ludzi, ale dało się jeszcze zrobić zdjęcia bez tłumów. O tej porze jest też przyjemniejsza temperatura (25–26°C); później mieliśmy 31 stopni, a odczuwalne 36. W drodze powrotnej zaczął padać deszcz, więc idealnie się uwinęliśmy. Przy alejkach stoją stragany z kolorowymi maskami i pamiątkami. Nie zgadzam się z opiniami, że przez tłumy Chichén Itzá traci urok – jedynym minusem są właśnie gęsto ustawione stragany.

- Bilet wstępu – 614 MXN (ok. 143 zł, listopad 2023). Jukatan jest wyraźnie droższy od reszty kraju – do Teotihuacán bilet był mniej więcej sześć razy tańszy.
- Nagrywanie kamerą – dodatkowa opłata 50 MXN (ok. 12 zł); podobne opłaty pobiera wiele stanowisk archeologicznych w Meksyku. Mały zewnętrzny mikrofon uznano tu za sprzęt profesjonalny, którego nie wolno wnosić.
- Dojazd – colectivo z Valladolid za 80 MXN (ok. 19 zł) w obie strony. Można też pojechać autobusem ADO, ale kursuje rzadko i jest droższy.
- Czas zwiedzania – około 3–4 godzin.
- Kiedy – tuż po otwarciu: mniej ludzi i niższa temperatura. Zabierzcie nakrycie głowy i wodę.
Stan na 2026 rok: od 27 marca 2026 roku bilet kupuje się jedną płatnością w jednej kasie – wcześniej płaciło się osobno część stanową i federalną (w 2023 roku 524 + 90 MXN). Według lokalnej prasy obcokrajowiec płaci w 2026 roku ok. 680–700 MXN, Meksykanie ok. 300 MXN, a mieszkańcy Jukatanu 105 MXN; w niedziele Meksykanie i cudzoziemcy mieszkający w Meksyku wchodzą za darmo. Od lutego 2024 roku do Chichén Itzá dojeżdża też Tren Maya – stacja jest przy nowym centrum obsługi zwiedzających, w którym działa Wielkie Muzeum Chichén Itzá z ponad tysiącem eksponatów. Wieczorami odbywa się pokaz „Noches de Kukulkán” (433 MXN).
Jeśli lubicie starożytne miasta, zobaczcie też wpis o Teotihuacán pod Mexico City.






























