Opole to liczące ok. 125 tys. mieszkańców miasto nad Odrą, od 1950 roku stolica województwa opolskiego. Do 1532 roku rządzili tu Piastowie opolscy, a od 1963 roku miasto gości Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej – stąd motto miasta: „Stolica Polskiej Piosenki”. Byłem tu 3 maja 2023 roku, po 3-majówce we Wrocławiu. Spacer po centrum zajął mi ok. półtorej godziny. Poniżej opisuję tę trasę, a na końcu – dojazd, bilety i godziny otwarcia.
Interaktywny Spis Treści
- Nad Odrą – mury miejskie przy katedrze
- Wieża Piastowska i Amfiteatr Tysiąclecia
- Pomnik synagogi i rabin Leo Baeck
- Most Groszowy i opolska Nike
- Rynek, ratusz i Aleja Gwiazd
- Krakowska – mural Krawczyka i fontanna Ceres
- Wzgórze Uniwersyteckie
- Zamek Górny i pomnik Władysława Opolczyka
- Informacje praktyczne
Nad Odrą – mury miejskie przy katedrze
Spacer zacząłem nad Odrą, przy północno-zachodnim skraju starego miasta. Z brzegu widać stalowe łuki Mostu Piastowskiego, który łączy wyspę Pasiekę z Zaodrzem, a nad zabudową wyspy – szpic Wieży Piastowskiej. Stare miasto oddziela od Pasieki Młynówka. Często nazywa się ją kanałem, ale to dawne koryto Odry – główny nurt płynął tędy aż do powodzi w 1600 roku. Nazwa pochodzi od młynów, które stały na obu brzegach.
Niedaleko katedry stoi fragment średniowiecznych murów miejskich. Ceglane mury zaczęto wznosić za księcia Bolesława I, około 1285 roku. Przy katedrze częściowo je odbudowano – na koronie muru stoi dziś drewniany ganek z balustradą.
Wieża Piastowska i Amfiteatr Tysiąclecia
Po drugiej stronie Młynówki, na Ostrówku, już około 990 roku stał gród państwa Mieszka I, a później zamek Piastów opolskich. Została z niego tylko Wieża Piastowska, wysoka na ok. 42 m. Tradycyjnie datuje się ją na około 1300 rok, choć nowsze badania wskazują na połowę XIV wieku. Zamek rozebrano w 1928 roku. Protesty polskich mieszczan i działaczy Związku Polaków w Niemczech uratowały tylko wieżę – włączono ją w nowy gmach rejencji, dziś Urząd Wojewódzki. Na taras widokowy prowadzi ponad 160 stopni, a przy dobrej pogodzie widać z niego Góry Opawskie.
U stóp wieży stoi Amfiteatr Tysiąclecia, zaprojektowany przez Tadeusza Łagiewskiego na wzór opadłego liścia figowca. W dniach 19–23 czerwca 1963 roku odbył się tu pierwszy festiwal, wymyślony przez dziennikarzy radiowej Trójki, Jerzego Grygolunasa i Mateusza Święcickiego. Po przebudowie z lat 2009–2011 widownia ma 3653 miejsca i zadaszenie. W budynku działa też Muzeum Polskiej Piosenki z multimedialną wystawą o historii polskiej piosenki od lat 20. XX wieku. Zdjęcia robiłem znad ostatnich rzędów widowni – pięć tygodni później odbywał się tu jubileuszowy, 60. festiwal.
Obok jest park ze Stawem Zamkowym. Nad wodą stoi drewniany Domek Lodowy z 1909 roku, zbudowany w stylu łużyckim jako siedziba klubu łyżwiarskiego.
Pomnik synagogi i rabin Leo Baeck
Przy ulicy Piastowskiej w latach 1893–1897 zbudowano neomauretańską Nową Synagogę. Otworzył ją 22 czerwca 1897 roku nowy rabin Opola, Leo Baeck – według tablicy przy pomniku później rabin w Berlinie, w 1943 roku deportowany do obozu koncentracyjnego, a po wojnie prezes Światowej Unii Judaizmu Postępowego. W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku, podczas Nocy Kryształowej, naziści zmusili rabina Hansa Hirschberga, by sam podpalił synagogę. Ruiny rozebrano, a dziś stoi tu budynek żłobka. Od 1998 roku o synagodze przypomina głaz z tablicą po polsku, niemiecku i hebrajsku: „Na pastwę ognia świątynię twą wydali… Ludzie tego nie zapomną”.
Most Groszowy i opolska Nike
Z Pasieki na stare miasto przeszedłem Mostem Groszowym – zielonym, secesyjnym mostkiem nad Młynówką z 1903 roku. Nazwa pochodzi od dawnej opłaty za przejście, która wynosiła grosz. Odcinek Młynówki od Mostu Katedralnego do Zamkowego nazywany jest Opolską Wenecją i od 2007 roku jest podświetlany.
Niedaleko, na placu Wolności, stoi Pomnik Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego, nazywany opolską Nike. Ma 15 m wysokości i waży ponad 400 ton. Odsłonięto go 9 maja 1970 roku, w 25. rocznicę zakończenia II wojny światowej i powrotu Opola do Polski. Nike Jana Borowczaka stoi na turze z rozpostartymi skrzydłami. 3 maja u stóp pomnika leżały wieńce i biało-czerwone wiązanki.
Rynek, ratusz i Aleja Gwiazd
Pośrodku Rynku stoi ratusz. Jego wieżę zbudowano w 1864 roku na wzór florenckiego Palazzo Vecchio. Rano 15 lipca 1934 roku, podczas rozbiórki przybudówek, źle zabezpieczona wieża runęła – na szczęście nikt nie zginął. Odbudowano ją w 1936 roku (ma ok. 65 m) i dostawiono wtedy skrzydło z arkadami. Codziennie z wieży grany jest hejnał Opola. Przy południowej ścianie ratusza stoi konny pomnik księcia Kazimierza I, który jako pierwszy tytułował się księciem opolskim.
Między ratuszem a kamienicami po wschodniej stronie Rynku biegnie od 2004 roku Aleja Gwiazd Festiwalu Polskiej Piosenki. Pierwszą gwiazdę, Czesława Niemena, odsłonięto 28 maja 2004 roku. Gwiazdę Krzysztofa Krawczyka, z jego podpisem, odsłonięto 11 czerwca 2005 roku.
Krakowska – mural Krawczyka i fontanna Ceres
Z Rynku na południe prowadzi deptak Krakowska. Na jego końcu, na ścianie bloku przy Krakowskiej 34A, jest mural Krzysztofa Krawczyka z datami 1946–2021. Odsłonięto go w 2021 roku, podczas festiwalu. Projekt Brunona Neuhamera wygrał ogólnopolski konkurs i nawiązuje do „amerykańskiego rozdziału” życia piosenkarza – są palmy, zachód słońca i samochód dostawczy. Można odnieść wrażenie, że mural jest w stylu gry GTA Vice City.
Kawałek dalej, na placu Daszyńskiego, stoi secesyjna fontanna Ceres z lat 1904–1907, ustawiona na 100-lecie pruskiej reformy rolnej. W centrum stoi rzymska bogini rolnictwa, a wokół niej Prozerpina, Neptun i Herkules – symbole rolnictwa, rybołówstwa i górnictwa.
Wzgórze Uniwersyteckie
Na koniec wszedłem na Wzgórze Uniwersyteckie – najwyższe wzniesienie Opola (165 m n.p.m.), w granicach starego miasta. W latach 1295–1811 mieszkali tu dominikanie. W ich dawnym klasztorze od 2001 roku działa Collegium Maius Uniwersytetu Opolskiego.
Po wschodniej stronie wzgórza jest Skwer Artystów z rzeźbami twórców związanych z Opolem i festiwalem, m.in. Agnieszki Osieckiej, Czesława Niemena i Jerzego Grotowskiego. Większość wykonał prof. Marian Molenda. Na ławce siedzi Marek Grechuta (rzeźba Wita Pichurskiego z 2008 roku), a liście na oparciu nawiązują do piosenki „W dzikie wino zaplątani”. Na Ławeczce Starszych Panów siedzą Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski, a ławka przechodzi z klawiatury fortepianu we wstęgę papieru.
Przy alejce stoją barokowe figury Czterech Pór Roku z warsztatu Henryka Hartmanna. W 1752 roku zamówiła je rodzina Frankenbergów do rezydencji w Biestrzykowicach pod Namysłowem. Zanim trafiły na wzgórze, przez 30 lat niszczały w parku pałacowym w Rogowie Opolskim.
Za budynkiem uniwersytetu jest studnia św. Wojciecha z kutą, ażurową kopułą. Według legendy pod koniec X wieku św. Wojciech chrzcił tu pogan, a gdy zabrakło mu wody, uderzył pastorałem w ziemię i wytrysnęło źródło o leczniczej mocy. Stąd druga nazwa wzgórza – Wojciechowe.
Ze wzgórza widać w dole uliczki starego miasta i wieżę ratusza.
Zamek Górny i pomnik Władysława Opolczyka
Spacer skończyłem pod Zamkiem Górnym, który w latach 1382–1387 zbudował książę Władysław Opolczyk. Zamek spłonął w 1615 roku i nie został odbudowany. Przetrwała gotycka wieża mieszkalno-obronna, przez lata ukryta w zabudowaniach szkoły. Po renowacji jest otwarta dla zwiedzających od 2018 roku – wchodzi się do niej przez zrekonstruowaną galerię obronną. Przed zamkiem stoi 2,5-metrowy pomnik księcia z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej w dłoni. Opolczyk ufundował klasztor paulinów w Częstochowie i w 1384 roku sprowadził na Jasną Górę cudowny obraz.
Informacje praktyczne
Następnego dnia przed 11:00 byłem już na peronie Opola Głównego i wracałem pociągiem do Wrocławia. Dworzec z 1899 roku leży w centrum miasta, a jego perony biegną nietypowo – po łuku.
- Dojazd: najszybsze pociągi z Wrocławia Głównego jadą do Opola ok. 37–38 minut, inne – do ok. 50 minut.
- Wieża Piastowska (2026): bilet normalny 20 zł, ulgowy 15 zł, rodzinny (min. 4 osoby) 13 zł od osoby. Wejście tylko z przewodnikiem, w grupach do 10 osób; zwiedzanie trwa ok. 40 minut. Otwarte w poniedziałki, wtorki, środy i piątki 9:00–17:00, w weekendy 10:00–17:00 (latem do 18:00), w czwartki nieczynne. Rezerwacje: tel. 77 441 50 20.
- Zamek Górny: te same godziny, ale nieczynny we wtorki.
- Muzeum Polskiej Piosenki (2026): wtorek–niedziela 10:00–18:00 (ostatnie wejście o 17:00). Bilet normalny online 33 zł, ulgowy 25 zł, rodzinny (2+2) 70 zł. We wtorki wystawa stała jest bezpłatna (zwiedzający indywidualni od 14:00).
- Ile czasu: mój spacer od Odry do Zamku Górnego trwał półtorej godziny. Z wejściem na Wieżę Piastowską (ok. 40 minut), do Zamku Górnego i do muzeum warto zaplanować pół dnia.
- Festiwal: Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej trwa zwykle 3–4 dni w czerwcu.
- Informacja turystyczna: Rynek 23.
- Więcej: Gitarowy Rekord Guinnessa i 3-majówka oraz Wrocław – co zobaczyć.
