Toruń leży nad Wisłą i jest miastem, w którym urodził się Mikołaj Kopernik. Średniowieczny zespół miejski – Stare i Nowe Miasto z ruinami zamku krzyżackiego – od 1997 roku jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W kwietniu 2018 roku zatrzymałem się tu podczas Kortowskiego Rajdu Autostopowego, a ten wpis jest z pierwszego weekendu stycznia 2025 roku. Na dachach i bulwarach leżał wtedy śnieg. Opisuję Rynek Staromiejski z Ratuszem, widok z wieży ratuszowej, Dom Kopernika, Krzywą Wieżę i bramy nad Wisłą, ruiny dwóch zamków, kościoły i panoramę miasta z drugiego brzegu rzeki.
Interaktywny Spis Treści
- Rynek Staromiejski i Ratusz
- Widok z wieży ratuszowej
- Dom Kopernika i uliczki Starego Miasta
- Nad Wisłą – Krzywa Wieża, Brama Mostowa i wodowskaz
- Ruiny zamku krzyżackiego
- Kościoły i Rynek Nowomiejski
- Zamek Dybów na lewym brzegu Wisły
- Panorama Torunia znad Wisły
- Informacje praktyczne
Rynek Staromiejski i Ratusz
Środek Rynku Staromiejskiego zajmuje gotycki Ratusz Staromiejski. Budowano go od połowy XIII wieku, a obecną, czteroskrzydłową bryłę wzniesiono pod koniec XIV wieku. Dziś mieści się w nim główny oddział Muzeum Okręgowego. Na Rynek doszedłem 4 stycznia 2025 roku w południe.
Przed Ratuszem stoi pomnik Mikołaja Kopernika, a po wschodniej stronie Rynku – Kamienica Pod Gwiazdą z bogato zdobioną, barokową fasadą. Dziś działa w niej Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu.
Na wewnętrzny dziedziniec Ratusza prowadzą cztery przejścia – po jednym w środku każdego skrzydła.
W okolicy Rynku stoją małe rzeźby z brązu. Przy ul. Chełmińskiej siedzi Filuś – pies z rysunków o Profesorze Filutku, które Zbigniew Lengren, rodem z Torunia, publikował w „Przekroju” od 1946 roku. Obok niego, oparty o słupek, stoi parasol profesora. Przy wejściu do informacji turystycznej stoi metalowa figura osła.
Widok z wieży ratuszowej
Na szczycie ok. 40-metrowej wieży ratuszowej jest taras widokowy. Po drodze mija się dzwony – na wieży wiszą cztery, najstarszy z 1648 roku. Wejście jest płatne.
Z tarasu widać gotycki kościół Mariacki z wysokim dachem, a w stronę Wisły – katedrę św. Janów z masywną wieżą. W styczniu dachy kamienic przykrywał cienki śnieg.
W stronę Nowego Miasta widać czerwone dachy, a nad nimi wieże kościołów św. Jakuba i św. Katarzyny.
Dom Kopernika i uliczki Starego Miasta
Przy ul. Kopernika stoi gotycka kamienica ze schodkowym szczytem – Dom Mikołaja Kopernika. Działa w nim oddział Muzeum Okręgowego poświęcony astronomowi. Toruń słynie też z pierników – na Starym Mieście stoi rzeźba Toruńskiej Piernikarki z koszykiem, a w mieście jest kilka muzeów piernika.
Na Starym Mieście stoi też teatr lalek Baj Pomorski. Jego fasadę obłożono drewnem z rzeźbionymi płycinami, a w oknie nad wejściem siedzą kukiełki.
Nad Wisłą – Krzywa Wieża, Brama Mostowa i wodowskaz
Od strony Wisły Stare Miasto otaczają średniowieczne mury z basztami i bramami. Najbardziej znana baszta to Krzywa Wieża – ma ok. 15 metrów wysokości, a jej szczyt odchyla się od pionu o ok. 1,46 metra. Najczęściej tłumaczy się to osiadaniem gruntu, a legenda mówi o krzyżaku, który za karę musiał postawić krzywą wieżę.
Wzdłuż murów biegnie Bulwar Filadelfijski, nazwany w 1976 roku od partnerskiej Filadelfii. Nad bulwarem stoi gotycka Brama Mostowa, a kawałek dalej drewniany wodowskaz z tarczą jak w zegarze, która pokazuje stan wody w Wiśle.
Ruiny zamku krzyżackiego
Między Starym a Nowym Miastem leżą ruiny zamku krzyżackiego, budowanego od połowy XIII wieku. W lutym 1454 roku mieszczanie zbuntowali się przeciw Zakonowi, zajęli zamek i postanowili go zburzyć – to wydarzenie otworzyło wojnę trzynastoletnią. Zachowały się piwnice, w których jest dziś wystawa, i Gdanisko – wieża ustępowa połączona z zamkiem arkadowym przejściem.
Kościoły i Rynek Nowomiejski
Zwiedzanie zacząłem od neogotyckiego kościoła garnizonowego św. Katarzyny, stojącego tuż za Nowym Miastem. Zbudowano go w latach 1894–1897, a jego wieża ma 86 metrów.
Na Nowym Mieście stoi gotycki kościół św. Jakuba. Zajrzałem też do środka – pod ceglanymi sklepieniami stoją drewniane ławki i bogato zdobione ołtarze.
Na środku Rynku Nowomiejskiego stał kiedyś ratusz Nowego Miasta. Od 1668 roku działał w nim zbór ewangelicki, a w 1824 roku w jego miejscu ukończono neoromański kościół św. Trójcy według projektu Karla Friedricha Schinkla. Dziś ma w nim siedzibę Fundacja Tumult.
Zamek Dybów na lewym brzegu Wisły
Po drugiej stronie Wisły, naprzeciwko Starego Miasta, stoją ruiny Zamku Dybów. Zbudował go król Władysław Jagiełło w latach 1424–1425, a zamek pełnił rolę komory celnej na granicy z państwem krzyżackim. W 1431 roku zdobyli go Krzyżacy razem z mieszczanami toruńskimi, a w 1656 roku spalili Szwedzi. Zachowały się mury obwodowe i dwukondygnacyjna wieża bramna. Byłem tu 5 stycznia 2025 roku – w środku murów leżał śnieg.
Panorama Torunia znad Wisły
Najpełniejszy widok na panoramę Starego Miasta jest z lewego brzegu Wisły, naprzeciwko Bramy Mostowej. Tę część panoramy wyznaczają dwa mosty: drogowy most im. Józefa Piłsudskiego i most kolejowy. 5 stycznia 2025 roku po południu woda była spokojna i odbijały się w niej mury, wieża Ratusza i katedra św. Janów.
Most im. Piłsudskiego to stalowa kratownica nad szeroką Wisłą. Przechodzi się nim pieszo z lewego brzegu na Stare Miasto.
Informacje praktyczne
- Pociągiem: stacja Toruń Główny leży na lewym brzegu Wisły – na Stare Miasto jest stąd ok. 2 km pieszo przez most im. Piłsudskiego. Ok. 1 km na wschód od Starego Miasta jest stacja Toruń Miasto.
- Zamek Dybów i panorama: ruiny zamku i bulwar z widokiem na Stare Miasto są niedaleko dworca Toruń Główny, więc można je obejrzeć zaraz po przyjeździe albo przed powrotem.
- Wieża ratuszowa: wejście jest płatne – aktualne ceny i godziny otwarcia sprawdzisz na stronie Muzeum Okręgowego w Toruniu. Schody na wieżę są wąskie i strome.
- Pieszo: Rynek, Dom Kopernika, Krzywa Wieża, bulwar i ruiny zamku krzyżackiego leżą kilkaset metrów od siebie.
- Zimą: na początku stycznia słońce zachodzi tu przed godz. 16, więc na panoramę z lewego brzegu lepiej przyjść wcześniej.
- Ile czasu: na Stare i Nowe Miasto z wieżą ratuszową wystarczy jeden dzień, a na lewy brzeg z Zamkiem Dybów i panoramą – kilka godzin drugiego dnia.
