Łódź w XIX wieku wyrosła na największy ośrodek przemysłu włókienniczego w Królestwie Polskim. Z tamtych czasów zostały fabryki z czerwonej cegły, pałace fabrykantów i kamienice przy ulicy Piotrkowskiej. W latach 2024–2026 przyjeżdżałem tu kilka razy – m.in. na mecze i na festiwal światła. Opisuję Piotrkowską z pomnikami Galerii Wielkich Łodzian i Aleją Gwiazd, plac Wolności, Manufakturę z Pałacem Poznańskiego, Kaplicę Scheiblera na Starym Cmentarzu, murale, Park Ocalałych, Light.Move.Festival i łódzkie stadiony, a na końcu – praktyczne informacje i plan na weekend.
Interaktywny Spis Treści
- Ulica Piotrkowska – deptak, Galeria Wielkich Łodzian i Aleja Gwiazd
- Plac Wolności i Teatr Arlekin
- Manufaktura, Pałac Poznańskiego i Kaplica Scheiblera
- Murale i ulica Włókiennicza
- Park Ocalałych – pamięć o łódzkim getcie
- Light.Move.Festival – festiwal światła
- Mecze w Łodzi – stadiony ŁKS i Widzewa
- Informacje praktyczne i plan na weekend
Ulica Piotrkowska – deptak, Galeria Wielkich Łodzian i Aleja Gwiazd
Piotrkowska to główna ulica Łodzi – ciągnie się ok. 4,2 km od placu Wolności do placu Niepodległości. Jej północny odcinek zamieniono w deptak w latach 1992–1997, a w 2015 roku ulicę uznano za Pomnik historii. Stoją przy niej eklektyczne i secesyjne kamienice oraz dawne pałace fabrykantów. To zdjęcie zrobiłem w lipcu 2024 roku na północnym odcinku deptaka.
Od 1999 roku na chodnikach Piotrkowskiej stawiane są brązowe rzeźby Galerii Wielkich Łodzian. Pierwsza była Ławeczka Tuwima, potem Fortepian Rubinsteina (2000) – pianista Artur Rubinstein urodził się w Łodzi – i Kufer Reymonta (2001). Władysław Reymont opisał XIX-wieczną Łódź w powieści „Ziemia obiecana”.
W 2002 roku dołączył pomnik Twórców Łodzi Przemysłowej – przy okrągłym stole spotkali się fabrykanci Izrael Poznański, Karol Scheibler i Henryk Grohman. Jedno krzesło stoi wolne, więc można się do nich dosiąść.
W 2007 roku stanął Pomnik Lampiarza, który zapala uliczną latarnię. Przy Piotrkowskiej 87 stoi też Miś Uszatek – bohater dobranocek z łódzkiego studia filmowego Se-ma-for.
Łódź to także miasto filmu – działa tu słynna Szkoła Filmowa. Na odcinku Piotrkowskiej między ulicą 6 Sierpnia a pasażem Rubinsteina leży Aleja Gwiazd, wzorowana na hollywoodzkiej. Na gwiazdach w chodniku są nazwiska ludzi polskiego kina, m.in. Andrzeja Wajdy i Jerzego Stuhra.
Plac Wolności i Teatr Arlekin
Piotrkowska zaczyna się na ośmiobocznym placu Wolności. Na jego środku stoi pomnik Tadeusza Kościuszki, odsłonięty w 1930 roku. W czasie okupacji Niemcy go zburzyli, a obecny pomnik to rekonstrukcja z 1960 roku.
Kilka minut spacerem od placu, przy ulicy Wólczańskiej 5, działa Teatr Lalek Arlekin, założony w 1948 roku przez Henryka Ryla. Obok teatru, na tle fabrycznego komina, balansują na linie dwie złote figury akrobatów, a pod nimi wisi napis ARLEKIN.
Manufaktura, Pałac Poznańskiego i Kaplica Scheiblera
Na zachód od placu Wolności leży Manufaktura. W 1871 roku tereny kupił fabrykant Izrael Poznański, a pod koniec XIX wieku jego zakłady włókiennicze zajmowały prawie 30 ha. 17 maja 2006 roku w odnowionych budynkach z czerwonej cegły otwarto centrum handlowo-rozrywkowe. Od ulicy Ogrodowej wchodzi się do niego przez zrekonstruowaną bramę główną z lat 1878–1880 – w listopadzie 2024 roku wieczorem była podświetlona na czerwono.
Środek kompleksu zajmuje rynek o powierzchni 3,5 ha – odbywają się na nim koncerty, latem działa plaża, a zimą lodowisko. W dawnej przędzalni jest hotel, a w kompleksie także Muzeum Fabryki. Pod koniec września 2026 roku na trawnikach stały kolorowe instalacje, m.in. wielki niebieski kot z Cheshire.
Tuż obok, przy Ogrodowej, stoi eklektyczny Pałac Izraela Poznańskiego – dawna rezydencja fabrykanta, w której dziś mieści się Muzeum Miasta Łodzi. Wieczorem fasada pałacu jest podświetlona.
Kawałek dalej, przy Ogrodowej 43, leży Stary Cmentarz. W jego ewangelickiej części stoi neogotycka Kaplica Karola Scheiblera, zbudowana w latach 1885–1888 według projektu Edwarda Lilpopa i Józefa Piusa Dziekońskiego. Scheibler był największym fabrykantem w Królestwie Polskim. Po 1945 roku kaplicę zdewastowano – jej odnowa trwa, m.in. dzięki kwestom we Wszystkich Świętych.
Murale i ulica Włókiennicza
Łódź jest znana z wielkoformatowych murali na ścianach kamienic. Kilkaset metrów od placu Wolności na szczycie jednego z domów namalowano czarno-białe zwierzęta.
Niedaleko biegnie ulica Włókiennicza. Po remoncie ma nową nawierzchnię, ławki i zieleń, a nad ulicą wisi napis z jej nazwą.
Murale są też na mniejszych ścianach i w bramach. W lipcu 2026 roku oglądałem m.in. malowidło udające przejście przez bramę na słoneczną uliczkę i bramę kamienicy obszytą szydełkowymi kwadratami.
Park Ocalałych – pamięć o łódzkim getcie
W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli na Bałutach getto Litzmannstadt (1940–1944). Na pamiątkę jego więźniów w północnej części miasta urządzono Park Ocalałych, otwarty 30 sierpnia 2004 roku – w 60. rocznicę likwidacji getta. Drzewa posadziło w nim 418 ocalałych z Zagłady – każde drzewo ma numer, a tabliczki z nazwiskami stoją wzdłuż alei. Na końcu parku usypano 10-metrowy Kopiec Pamięci z ławeczką Jana Karskiego na szczycie. Byłem tu 27 września 2026 roku.
W parku, przy ulicy Wojska Polskiego 83, działa Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, w którym odbywają się wystawy, spotkania i zajęcia edukacyjne. We wrześniu 2026 roku jedna z wystaw opowiadała o Alinie Margolis-Edelman (1922–2008) – lekarce pediatrze, żonie Marka Edelmana. Na ścianie niewielkiego budynku obok jest mural-zagadka: ponumerowane czarne rysunki i polecenie „Połącz w pary elementy tożsame – mające wspólną cechę”.
Light.Move.Festival – festiwal światła
Pod koniec września w centrum Łodzi odbywa się Light.Move.Festival – festiwal światła organizowany przez Fundację Lux Pro Monumentis. Byłem na 16. edycji, która trwała od 25 do 27 września 2026 roku. Na fasady kamienic przy Piotrkowskiej rzucano wielkie mappingi – kolorowe animacje dopasowane do architektury budynków.
Na placu Wolności projekcja otaczała plac dookoła, a w parkach podświetlono drzewa i ustawiono świetlne instalacje.
Mapping wyświetlano też na neogotyckim kościele przy placu Kościelnym.
W Manufakturze stanęły świetlne instalacje, m.in. różowe neonowe flamingi.
Mecze w Łodzi – stadiony ŁKS i Widzewa
Łódź ma dwa duże kluby piłkarskie – ŁKS i Widzew – i dwa nowoczesne stadiony. Stadion Miejski im. Władysława Króla, na którym gra ŁKS, stoi przy parku na Zdrowiu, obok hali Atlas Arena. 21 marca 2026 roku byłem tu na meczu I ligi ŁKS – Ruch Chorzów, który zakończył się remisem 2:2. Na trybunach kibice przygotowali wielką oprawę z sektorówką i racami.
Pół roku później na tym samym stadionie rozegrano finał mistrzostw świata FIFA kobiet do lat 20, które od 5 do 27 września 2026 roku odbywały się w Polsce. 26 września oglądałem mecz o 3. miejsce – Kolumbia zremisowała z Włochami 1:1 po dogrywce i wygrała w rzutach karnych 4:3. Dzień później był finał: Hiszpania zremisowała z Koreą Północną 0:0 po dogrywce i również wygrała w rzutach karnych 4:3. Na telebimie wyświetlono rekordową frekwencję – 8047 widzów.
Stadion Widzewa stoi przy al. Piłsudskiego 138, na wschodzie miasta. Byłem pod nim rano w lipcu 2024 roku. Na pobliskim bloku namalowano mural na 40-lecie pierwszego mistrzostwa Polski Widzewa z 1981 roku.
Informacje praktyczne i plan na weekend
- Dojazd: główne stacje to Łódź Fabryczna – podziemny dworzec otwarty w grudniu 2016 roku, kilkaset metrów od Piotrkowskiej – i Łódź Kaliska.
- Pieszo: plac Wolności, północna część Piotrkowskiej, Teatr Arlekin, Manufaktura i Pałac Poznańskiego leżą blisko siebie – można je obejść w jeden dzień. Do Parku Ocalałych i na stadiony lepiej dojechać tramwajem.
- Light.Move.Festival: odbywa się co roku pod koniec września (w 2025 roku 26–28 września, w 2026 roku 25–27 września). Program i mapę instalacji publikuje strona festiwalu.
- Muzea: godziny otwarcia i ceny biletów Muzeum Miasta Łodzi w Pałacu Poznańskiego i Muzeum Fabryki w Manufakturze sprawdź przed wizytą na ich stronach.
- Plan na weekend: w sobotę Piotrkowska od placu Wolności na południe, z pomnikami Galerii Wielkich Łodzian i Aleją Gwiazd, po drodze murale, a wieczorem Manufaktura. W niedzielę Pałac Poznańskiego, Stary Cmentarz z Kaplicą Scheiblera i Park Ocalałych, a jeśli gra ŁKS albo Widzew – mecz.
- Więcej Polski: Warszawa w weekend, Poznań w weekend, Toruń i Wrocław.
