Przejdź do treści Przejdź do panelu bocznego Przejdź do stopki
Miejsce: Europa  NiemcyRok podróży: 2020, 2021, 2022~9 min czytania

Poczdam, stolica Brandenburgii, leży tuż za zachodnią granicą Berlina – z centrum stolicy Niemiec dojedziemy tu S-Bahnem w niecałą godzinę. Miasto słynie z pałaców i parków królów pruskich, które razem z parkami po berlińskiej stronie Haweli wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Byliśmy tu dwa razy. Latem 2020 roku spędziliśmy cały dzień w centrum Poczdamu i w parku Sanssouci – z tego dnia jest film poniżej. Rok później wybraliśmy się na sam skraj Berlina, do dzielnicy Wannsee, i stamtąd przez park Glienicke i wzgórze Moritzberg, wzdłuż jeziora Griebnitzsee, doszliśmy do parku Babelsberg.

Interaktywny Spis Treści

  1. Poczdam w jeden dzień – stary rynek, dzielnica holenderska, Cecilienhof i Sanssouci
  2. Wannsee i park Glienicke
  3. Moritzberg i spacer nad Griebnitzsee
  4. Park Babelsberg
  5. Dom Konferencji w Wannsee
  6. Informacje praktyczne

Poczdam w jeden dzień – stary rynek, dzielnica holenderska, Cecilienhof i Sanssouci

Zwiedzaliśmy zachodnią część Poczdamu. Zaczęliśmy od Starego Rynku (Alter Markt), nad którym góruje kopuła kościoła św. Mikołaja, a obok stoi odbudowany Pałac Miejski – dziś siedziba parlamentu Brandenburgii. Dalej przeszliśmy przez Nowy Rynek, obok kościoła św. Apostołów Piotra i Pawła i Bramy Naueńskiej, do dzielnicy holenderskiej (Holländisches Viertel) z charakterystycznymi domami z czerwonej cegły.

Wcześniej, we wrześniu 2019 roku, byłem w Poczdamie przy słonecznej pogodzie – część zdjęć centrum i Nowego Ogrodu pochodzi z tamtej wizyty.

Kościół św. Mikołaja zaprojektował Karl Friedrich Schinkel. Korpus powstał w latach 1830–1837, a kopułę dobudowano w latach 1843–1850 – razem z nią kościół ma 77 m wysokości i góruje nad całym centrum. Pod koniec II wojny światowej został mocno zniszczony, a ponownie poświęcono go dopiero w 1981 roku. Na dziedziniec sąsiedniego Pałacu Miejskiego prowadzi Portal Fortuny ze złoconą figurą bogini na kopule. Pierwszy portal stanął w 1701 roku, na koronację Fryderyka I – pierwszego króla w Prusach. Ruiny pałacu wysadzono w 1960 roku, a jego odbudowę zaczęto właśnie od portalu, który wrócił na swoje miejsce w 2002 roku, m.in. dzięki datkom prezentera telewizyjnego Günthera Jaucha.

Kilka kroków dalej stoi Marstall – najstarszy zachowany budynek Poczdamu. Zbudowano go w 1685 roku jako oranżerię, a w 1714 roku król-żołnierz Fryderyk Wilhelm I urządził w nim stajnię dla królewskich koni. W 1746 roku przebudowano go według projektu Georga Wenzeslausa von Knobelsdorffa, a attyki zdobią rzeźby poskramiaczy koni. Od 1981 roku działa tu Muzeum Filmu (Filmmuseum Potsdam).

W Nowym Ogrodzie (Neuer Garten) nad jeziorem Heiliger See zobaczyliśmy Gotycką Bibliotekę, Oranżerię, Marmurowy Pałac, piramidę (dawną lodownię) i Pałac Cecilienhof, w którym latem 1945 roku odbyła się konferencja poczdamska. Potem podeszliśmy pod Belweder na wzgórzu Pfingstberg, a w drodze do Sanssouci zajrzeliśmy do cerkwi św. Aleksandra Newskiego i kolonii rosyjskiej Aleksandrówka z drewnianymi domami.

Cecilienhof to ostatni pałac zbudowany przez Hohenzollernów. Powstał w latach 1914–1917 dla następcy tronu Wilhelma i jego żony Cecylii, w stylu angielskich dworów Tudorów, i ma 176 pokoi. Konferencja trwała od 17 lipca do 2 sierpnia 1945 roku, a przygotowujący pałac radzieccy żołnierze posadzili na dziedzińcu czerwoną gwiazdę z kwiatów. W podpisanej tu umowie poczdamskiej ziemie niemieckie na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej oddano pod polską administrację. Na tarasie od strony ogrodu stoją kopie wiklinowych foteli, w których przywódcy Wielkiej Trójki pozowali do zdjęć prasowych.

Na koniec park Sanssouci – letnia rezydencja Fryderyka Wielkiego. Park jest ogromny: oprócz samego pałacu Sanssouci z tarasami winnicy i Nowymi Komnatami (Neue Kammern) są tu m.in. Nowy Pałac (Neues Palais), Świątynia Antyczna i Świątynia Przyjaźni, Bażantarnia, Pałac Charlottenhof, Łaźnie Rzymskie, Pawilon Chiński, Nowa Oranżeria z Ogrodem Sycylijskim i historyczny wiatrak. Z parku wyszliśmy przez Bramę Obeliskową, a ostatnim punktem dnia była poczdamska Brama Brandenburska – starsza od tej berlińskiej. Jedna wizyta to zdecydowanie za mało, żeby zobaczyć wszystko, co skrywa Poczdam – większość tych miejsc pokazuję na filmie.

Na zachód od pałacu stoi historyczny wiatrak (Historische Mühle). Według legendy Fryderyk Wielki chciał odkupić wiatrak stojący obok jego letniej rezydencji, ale młynarz odmówił i powołał się na sądy w Berlinie – stąd powiedzenie „Il y a des juges à Berlin” („Są jeszcze sędziowie w Berlinie”). Pierwszy wiatrak, koźlak, zbudowano tu w latach 1737–1739, a obecny, holenderski, w latach 1787–1791. Pod koniec II wojny światowej spłonęła jego drewniana część, a odbudowano go w latach 1991–1993. Z galerii widokowej na wysokości ok. 11 m widać Nowe Komnaty i park.

Nowe Komnaty (Neue Kammern) zbudowano w 1747 roku według projektu Knobelsdorffa jako oranżerię, w której zimowały rośliny w donicach. W latach 1771–1775 przebudowano je na pałac dla gości – z Galerią Owidiusza, ozdobioną 14 złoconymi płaskorzeźbami ze scenami z „Metamorfoz”, i Salą Jaspisową pod kopułą.

Na zachód od Pałacu Charlottenhof stoi Bażantarnia (Fasanerie), zbudowana w latach 1842–1844 dla Fryderyka Wilhelma IV według projektu Ludwiga Persiusa. Ma formę włoskiej willi z wieżą, a – jak wskazuje nazwa – hodowano tu bażanty.

Miniatura filmu: Zwiedzanie Poczdamu – główne atrakcje (17.07.2020)3:39
Film: Zwiedzanie Poczdamu – główne atrakcje (17.07.2020)

Wróć do spisu treści


Wannsee i park Glienicke

Mieszkając w Berlinie, sporo już zobaczyliśmy, ale biorąc pod uwagę wielkość miasta, zawsze znajdzie się coś nowego. Rok później pojechaliśmy na sam skraj stolicy – do dzielnicy Wannsee, położonej między jeziorem o tej samej nazwie a Hawelą. Pierwszym przystankiem był XIX-wieczny park pałacowy Glienicke. Do pałacu prowadzi brama ze złotymi gryfami. Więcej o samym pałacu piszę we wpisie Berlin: pałace i zamki.

Park urządzono dla księcia Karola Pruskiego, a pałac i pawilony przebudował Karl Friedrich Schinkel. Przed pałacem stoi fontanna ze złotymi lwami (Löwenfontäne).

Nad brzegiem Haweli stoi Kasyno – willa w stylu włoskim z długimi pergolami po obu stronach.

W parku są też schody pod ażurową pergolą, strzeżone przez dwa kamienne sfinksy, i dziedziniec z fontanną, na której stoi Neptun z trójzębem.

W rogu parku, tuż przy moście Glienicker Brücke, stoi okrągła altana z kolumnadą – Große Neugierde. Sam most w czasach zimnej wojny łączył Berlin Zachodni z NRD i to na nim wymieniano szpiegów, stąd jego przydomek „most szpiegów”.

Najsłynniejsza wymiana odbyła się tu 10 lutego 1962 roku: amerykańskiego pilota samolotu U-2 Francisa Gary’ego Powersa wymieniono na radzieckiego szpiega Rudolfa Abla. Sam most – ze stalowymi łukami i rzeźbami na przyczółkach – sfotografowałem, kiedy byłem tu z tatą.

Wróć do spisu treści


Moritzberg i spacer nad Griebnitzsee

Z parku Glienicke weszliśmy na skromny szczyt Moritzberg, a potem spacerowaliśmy wzdłuż jeziora Griebnitzsee, którym biegnie granica między Berlinem a Poczdamem. Po drodze mijaliśmy kanały i przesmyki między jeziorami, po których pływają łodzie.

Innym razem wróciłem w te okolice i wszedłem na sąsiednie wzgórze Böttcherberg. Na szczycie stoi Loggia Alexandra – pawilon z arkadami z lat 1869–1870, który książę Karol Pruski wzniósł na pamiątkę swojej siostry, carycy Aleksandry Fiodorowny. Według tablicy na miejscu wnętrze zdobią malowidła w stylu pompejańskim, odrestaurowane w latach 1997–2000.

Wróć do spisu treści


Park Babelsberg

Na końcu dotarliśmy do parku Babelsberg, już po poczdamskiej stronie – pięknego i pełnego atrakcji. Jego sercem jest neogotycki Pałac Babelsberg, letnia rezydencja księcia Wilhelma, późniejszego cesarza Wilhelma I, zbudowana w stylu angielskiego gotyku Tudorów. Z wieżami i blankami wygląda bardziej jak zamek niż pałac.

Przy pałacu jest kolorowy ogród kwiatowy z neogotycką fontanną.

Po parku rozrzucone są kolejne budowle. Na wzgórzu stoi Gerichtslaube – gotycka arkada z czerwonej cegły, która w średniowieczu była częścią berlińskiego ratusza i miejscem sądu, a w XIX wieku została przeniesiona do Babelsbergu.

Nad brzegiem Haweli stoi Mały Pałac (Kleines Schloss), a w głębi parku – ceglana wieża Flatowturm z tarasem widokowym.

Nad wodą wyrasta też maszynownia parowa – budynek w stylu zamku z wysokim kominem w kształcie wieży, który pompował wodę z Haweli do fontann w parku. Z kolei schody strzeżone przez posągi halabardników prowadzą do neogotyckiego pomnika z figurą anioła.

Anioł na neogotyckim pomniku to archanioł Michał – pomnik jest kopią monumentu z cmentarza w Karlsruhe, poświęconego pruskim żołnierzom poległym w walkach z powstańcami w Badenii. W głębi parku stoi Matrosenhaus, czyli Dom Marynarzy z 1842 roku. Mieszkał w nim marynarz, który dbał o parkowe gondole i żaglówki, a schodkowe szczyty, wzorowane na średniowiecznym ratuszu w Stendal, dodano w 1868 roku. Niedaleko wznosi się Kolumna Zwycięstwa z figurą Wiktorii według modelu Christiana Daniela Raucha – Wilhelm I postawił ją na pamiątkę wojny z Austrią z 1866 roku. Park ma ok. 124 ha; zaczął go urządzać w 1833 roku Peter Joseph Lenné, a później prace przejął książę Hermann von Pückler-Muskau.

Wróć do spisu treści


Dom Konferencji w Wannsee

Nad jeziorem Großer Wannsee stoi willa, w której 20 stycznia 1942 roku wysocy urzędnicy III Rzeszy i oficerowie SS uzgodnili organizację zagłady europejskich Żydów, nazywanej przez nazistów „ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej”. Od 1992 roku działa w niej miejsce pamięci i ośrodek edukacyjny Haus der Wannsee-Konferenz, a wstęp jest bezpłatny.

Na ścianie willi wisi tablica: „W tym domu w styczniu 1942 roku odbyła się osławiona konferencja w Wannsee. Ku pamięci żydowskich bliźnich, którzy zginęli wskutek narodowosocjalistycznej tyranii”. Na wystawie jest też wątek polski – m.in. plansza o Żydówce z Włocławka, która po niemieckiej inwazji na Polskę uciekła do Jerozolimy i w 1940 roku opowiedziała komisji o pierwszych tygodniach okupacji.

Wróć do spisu treści


Informacje praktyczne

  • Dojazd – z centrum Berlina do Poczdamu jedzie S-Bahn S7 (stacje m.in. Wannsee, Griebnitzsee, Babelsberg i Potsdam Hauptbahnhof) i pociągi regionalne. Wystarczy berliński bilet na strefy ABC – Poczdam leży w strefie C.
  • Wstęp – do parków (Sanssouci, Nowy Ogród, Glienicke, Babelsberg) wchodzi się bezpłatnie; płaci się za zwiedzanie wnętrz pałaców.
  • Bilety (stan na 2026 rok) – jednodniowy bilet sanssouci+ obejmuje wszystkie otwarte pałace fundacji SPSG w Poczdamie i kosztuje 22 € (ulgowy 17 €, rodzinny 49 €). Kupując go online, rezerwuje się godzinę wejścia do pałacu Sanssouci. Nowy Pałac jest zamknięty we wtorki, a część pałaców otwiera się tylko w sezonie (mniej więcej od kwietnia lub maja do października).
  • Ile czasu – na centrum Poczdamu, Nowy Ogród i Sanssouci cały dzień to minimum, a i tak nie zobaczy się wszystkiego. Spacer z Wannsee przez park Glienicke do Babelsbergu to kolejny dzień.
  • Więcej z Berlina – śladami Muru Berlińskiego i Festival of Lights.

Wróć do spisu treści


Spodobał Ci się artykuł?

Zostań ze mną w podróży – obserwuj mnie tam, gdzie lubisz najbardziej.

Zostaw komentarz

Udostępnij ten wpis

XWhatsApp