Przejdź do treści Przejdź do panelu bocznego Przejdź do stopki
Miejsce: Europa  MaltaRok podróży: 2020~14 min czytania

Pod koniec października 2020 roku spędziliśmy tydzień na Malcie – to był ostatni zagraniczny wypad w tym intensywnym podróżniczym roku i drugi raz w tym roku na samym południu Europy, tuż przy Afryce. Malta to niewielki kraj o powierzchni mniejszej niż Warszawa. Składa się z trzech głównych wysp: największa, Malta, ma około 27 km długości i niecałe 15 km szerokości, Gozo jest od niej prawie cztery razy mniejsza, a Comino to ledwo ponad procent powierzchni wyspy głównej.

Mimo niewielkich rozmiarów Malta jest wyjątkowo bogata w atrakcje. Jej historia sięga ponad 7000 lat – megalityczne świątynie są starsze od egipskich piramid i należą do najstarszych wolnostojących budowli na świecie, a stolica Valletta, wpisana na listę UNESCO, jest jednym z najbardziej zagęszczonych zabytkami miejsc na świecie. Do tego groty z błękitną wodą, klify, piękne plaże, katakumby, cytadele, solniska, wioski rybackie i miejsca, w których kręcono „Grę o tron”. Poniżej nasz plan dzień po dniu (od 22 do 29 października) i informacje praktyczne.

Interaktywny Spis Treści

  1. Dzień 1: przylot na Maltę
  2. Dzień 2: południe Malty – świątynie Mnajdra i Ħaġar Qim, Błękitna Grota, Marsaxlokk
  3. Dzień 3: Rabat, katakumby św. Pawła, Mdina i klify Dingli
  4. Dzień 4: zachodnie wybrzeże – plaże i szlak do Popeye Village
  5. Dzień 5: wyspa Comino
  6. Dni 6–7: wyspa Gozo
  7. Dzień 8: Valletta
  8. Informacje praktyczne

Dzień 1: przylot na Maltę

Pierwszy dzień zszedł nam na locie z Berlina. Na miejscu, jak to w 2020 roku, przy wylocie z samolotu zmierzono nam temperaturę – w razie gorączki trzeba byłoby zrobić test i czekać na wynik. Paradoksalnie właśnie przez pandemię zwiedzało się bez problemu: turystów było niewielu, bo mało kto wtedy gdziekolwiek podróżował.

Wróć do spisu treści


Dzień 2: południe Malty – świątynie Mnajdra i Ħaġar Qim, Błękitna Grota, Marsaxlokk

Drugiego dnia objechaliśmy południe wyspy: najpierw prehistoryczne świątynie nad morzem, potem klify z Błękitną Grotą, a na koniec rybacką wioskę Marsaxlokk.

Świątynie megalityczne Mnajdra i Ħaġar Qim

Zwiedzanie zaczęliśmy od najstarszej historii wyspy. Mnajdra i Ħaġar Qim to dwa zespoły prehistorycznych świątyń, położone kilkaset metrów od siebie nad południowym wybrzeżem – to najlepiej zachowane obiekty tego typu na Malcie. Kamienne bloki chroni dziś od góry wielkie zadaszenie. Bilet łączony kosztował nas 10 euro (stan na październik 2020); zimą kompleks jest otwarty od czwartku do niedzieli w godzinach 10:00–16:30.

Najniższą z trzech świątyń Mnajdry ustawiono według słońca – w dniach równonocy promienie wpadają przez główne wejście i oświetlają oś świątyni, a w czasie przesileń padają na krawędzie płyt po obu stronach wejścia. Namiot nad obiema świątyniami stoi od 2009 roku, a od 1992 roku są one na liście UNESCO razem z innymi megalitycznymi świątyniami Malty.

Błękitna Grota

Niedaleko świątyń leży Błękitna Grota (Blue Grotto) – kompleks malowniczych jaskiń w klifach. Najlepiej oglądać je z bliska z łódki: 20-⁠minutowy rejs kosztuje 8 euro od osoby. Zimą łodzie pływają w godzinach 9:00–15:30, latem do 17:00.

Nad zatoczką Wied iż-Żurrieq stoi kamienna wieża strażnicza Xutu (Torri tax-Xutu) z lat 1637–1638. Joannici stawiali takie wieże wzdłuż wybrzeża, żeby wypatrywać piratów i tureckich okrętów; ta posłużyła za wzór kolejnych, a do 2002 roku działał w niej posterunek policji.

Marsaxlokk

Marsaxlokk to wioska rybacka z portem pełnym kolorowych łodzi luzzu – z namalowanym na dziobie okiem, które według tradycji chroni rybaków. Niedaleko jest też naturalny skalny basen St. Peter’s Pool, a w sąsiedniej Marsaskali – przy porcie – baseny solne, do których łatwo dojść szerokim bulwarem i zejść po schodach.

Nazwa wioski łączy arabskie marsa – „port” – z maltańskim xlokk, czyli „południowy wschód”. W tej zatoce w 1565 roku zakotwiczyła turecka flota, która przypłynęła oblegać Maltę. W niedziele rybacy sprzedają świeże ryby prosto na nabrzeżu, a w pozostałe dni działa tu targ z pamiątkami.

Wróć do spisu treści


Dzień 3: Rabat, katakumby św. Pawła, Mdina i klify Dingli

Trzeciego dnia pojechaliśmy w głąb wyspy: do Rabatu z katakumbami św. Pawła, do dawnej stolicy – Mdiny, a na koniec dnia nad klify Dingli.

Rabat

Rabat to miasteczko tuż za murami Mdiny. Spacer zaczęliśmy przy niewielkim kościele św. Katalda, a potem kręciliśmy się wąskimi uliczkami z charakterystycznymi maltańskimi, kolorowymi balkonami. Najważniejszą świątynią Rabatu jest barokowy kościół parafialny św. Pawła.

Katakumby św. Pawła

W Rabacie są też katakumby św. Pawła – bardzo dobrze zachowany labirynt podziemnych grobowców wykutych w skale. Otwarte są codziennie od 9:00 do 17:00, a wstęp kosztował 5 euro (stan na październik 2020). Można zwiedzić też pobliskie katakumby św. Agaty – my, sugerując się opiniami w internecie, wybraliśmy tylko katakumby św. Pawła.

Mdina

Mdina, dawna stolica wyspy, to urokliwe średniowieczne miasto otoczone murami, nazywane „cichym miastem” – samochodów prawie tu nie ma, za to są ciasne, kręte uliczki. Przy bramie miejskiej kręcono sceny do pierwszego sezonu „Gry o tron”. My zwiedziliśmy Mdinę w kilka godzin, ale miłośnicy muzeów powinni przeznaczyć na nią cały dzień.

Klify Dingli

Dzień zakończyliśmy na klifach Dingli – to najwyżej położone miejsce na wybrzeżu Malty, z pięknym widokiem na urwiska opadające wprost do morza. Warto wziąć coś z długim rękawem, bo – jak to na klifach – niesamowicie tu wieje.

Wróć do spisu treści


Dzień 4: zachodnie wybrzeże – plaże i szlak do Popeye Village

Czwarty dzień był dniem plaż i klifów na zachodnim wybrzeżu. Odpoczynek na plażach połączyliśmy z pieszym szlakiem wzdłuż wybrzeża, z którego co chwilę otwierały się widoki na klify i zatoki. Rano zaczęliśmy od glinianych klifów (Clay Cliffs) – miękkie, szare zbocza opadają tu wprost do turkusowej wody.

Gnejna Bay, Riviera Beach i Golden Bay

To jedne z najładniejszych plaż tego wybrzeża i warto zatrzymać się na każdej z nich. Gnejna Bay to spokojna, niezabudowana plaża, przy której są jednak budki z jedzeniem i napojami oraz toalety. Na Riviera Beach w zatoce Għajn Tuffieħa zejdziecie z klifu po długich schodach; można tam wypożyczyć sprzęt wodny i posiedzieć w barze.

Nad zatoką Għajn Tuffieħa stoi kamienna wieża strażnicza z 1637 roku – druga z tzw. wież Lascarisa, nazwanych od wielkiego mistrza zakonu. Od 2013 roku jest otwarta dla zwiedzających.

Popularniejsza jest sąsiednia Golden Bay – z kawiarnią-restauracją, wypożyczalnią leżaków i parasoli oraz sporym wyborem sprzętu wodnego.

Dalej szlak prowadzi po skalistym płaskowyżu nad morzem, obok dawnego posterunku obserwacyjnego Rock Cut Observation Post. Po drodze, na murku przy ścieżce, wygrzewał się kameleon.

Popeye Village

Szlak skończyliśmy nad zatoką Anchor Bay, gdzie stoi Popeye Village – wioska zbudowana na potrzeby filmu „Popeye” z 1980 roku, dziś park rozrywki. Można ją zwiedzić od środka albo podziwiać z klifu po drugiej stronie zatoki. My, przez napięty plan, musieliśmy zadowolić się zdjęciem z punktu widokowego – gdybyśmy mieli choć jeden dzień więcej, na pewno weszlibyśmy do środka.

Dzień zakończyliśmy przy Czerwonej Wieży (Torri l-Aħmar, wieża św. Agaty) na grzbiecie Marfa, na północnym krańcu Malty. Zakon zbudował ją w latach 1647–1649, żeby pilnowała zatoki Mellieħa – dogodnego miejsca do desantu – i była częścią linii wież strażniczych ciągnącej się aż do Valletty. Spod wieży widać Comino i Gozo, czyli cele kolejnych dni.

Wróć do spisu treści


Dzień 5: wyspa Comino

Comino ma zupełnie inny charakter niż dwie większe wyspy – na stałe prawie nikt tu nie mieszka, jest tylko jeden hotel i dwa miejsca kempingowe. Głównymi atrakcjami są miejsca do wypoczynku, przede wszystkim Błękitna Laguna – wizytówka Comino, a dla wielu nawet całej Malty. Zwykle przypływają tu tłumy turystów; my nie mieliśmy problemu ze znalezieniem miejsca na mini-plaży. Więcej o tym dniu – Błękitnej Lagunie, Crystal Lagoon i wieży św. Marii – w osobnym wpisie: Malta: wyspa Comino – Błękitna Laguna i Crystal Lagoon.

Wróć do spisu treści


Dni 6–7: wyspa Gozo

Gozo to druga co do wielkości wyspa Malty – w pewnym sensie mniejsza, spokojniejsza wersja wyspy głównej, z wieloma zabytkami i miejscami wartymi zobaczenia. Spędziliśmy tu dwa dni. Pierwszego zajrzeliśmy do Xewkiji, gdzie stoi rotunda św. Jana Chrzciciela – kościół z ogromną kopułą, widoczną z daleka.

Zatoka Xlendi

Drugi dzień na Gozo zaczęliśmy wcześnie rano nad zatoką Xlendi na południowo-zachodnim wybrzeżu. Wąską zatokę z obu stron zamykają strome klify, a na płaskich skałach przy jej wejściu wykuto niewielkie solniska – takie same jak te, które oglądaliśmy po południu przy zatoce Xwejni.

Victoria i cytadela

Potem pojechaliśmy do stolicy wyspy – Victorii (po maltańsku Rabat). Nad miastem góruje cytadela z katedrą Wniebowzięcia NMP; z jej murów widać niemal całą wyspę.

Klify w zatoce Dwejra

Na zachodnim wybrzeżu, w zatoce Dwejra, potężne fale rozbijały się o klify. To tu do 2017 roku stało słynne Lazurowe Okno (Azure Window) – skalny łuk, który zawalił się podczas sztormu; zostały klify, Inland Sea i Fungus Rock.

Wied il-Għasri

Po drodze nad solniska zajrzeliśmy do Wied il-Għasri – wąwozu na północnym wybrzeżu, którym morze wcina się w głąb wyspy między wysokimi skalnymi ścianami. Wąwóz ma ok. 600 m długości, a mała, osłonięta plaża leży ok. 300 m od otwartego morza; to miejsce lubią nurkowie.

Solniska przy zatoce Xwejni

Na północy wyspy, przy zatoce Xwejni, ciągną się wzdłuż brzegu prostokątne solniska wykute w skale – sól pozyskuje się tu z morskiej wody od setek lat. Tego dnia mocno wiało: fale przelewały się przez skały, a nad klifami pojawiła się tęcza.

Na jednej ze skał przy solniskach wisi tablica: właśnie tu 28 lipca 1985 roku Nicky Farrugia zakończył rekordowe przepłynięcie z Sycylii na Gozo – po 30 godzinach i 17 minutach w wodzie. Jego wynik poprawił dopiero w 2020 roku Neil Agius.

Na Gozo warto zobaczyć także: zatokę Dwejra z Inland Sea, klify Ta’ Ċenċ i Sanap, kościół Ta’ Pinu, wiatrak Ta’ Kola oraz megalityczne świątynie Ġgantija. Na samo zwiedzenie wyspy wystarczy jeden dzień, ale jeśli chcecie zaglądać do muzeów, to może być za mało.

Wróć do spisu treści


Dzień 8: Valletta

Ostatni dzień spędziliśmy w stolicy. Valletta jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO – to malutkie miasto z ogromną liczbą zabytków. Większość z nich leży blisko siebie i można je zobaczyć, spacerując główną ulicą i przecznicami opadającymi w stronę morza.

  • Brama Miejska (City Gate) – główne wejście do Valletty; tuż przed nią stoi Fontanna Trytonów z trzema trytonami – w mitologii greckiej i rzymskiej istotami pół ludźmi, pół rybami.
  • Pjazza Teatru Rjal – teatr na wolnym powietrzu w miejscu dawnej Opery Królewskiej z XIX wieku, zniszczonej podczas II wojny światowej. Teatr zbudowany na jej ruinach symbolizuje bohaterstwo Maltańczyków w czasie wojny.
  • Narodowe Muzeum Archeologiczne – zabytki Malty od neolitu (ok. 5000 p.n.e.) po okres fenicki.
  • Konkatedra św. Jana – barokowa świątynia z dziełami Caravaggia i Mattii Pretiego; bilet wstępu kosztuje 15 euro.
  • Prokatedra anglikańska św. Pawła – świątynia z połowy XIX wieku; jej ok. 60-⁠metrowa iglica to jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów panoramy Valletty (widać ją na zdjęciu na początku wpisu).
  • Plac Republiki – z pomnikiem królowej Wiktorii i Biblioteką Narodową Malty.
  • Pałac Wielkiego Mistrza – jeden z pierwszych budynków Valletty, z czasów zakonu joannitów; dziś siedziba prezydenta Malty. Przed nim leży plac św. Jerzego z kawiarniami i budynkiem Main Guard (Guardia della Piazza) z 1603 roku.
  • Upper Barrakka Gardens – park z widokiem na maltańskie Trójmiasto: Birgu, Sengleę i Cospicuę. Na dolnym tarasie, w Saluting Battery, codziennie o 12:00 i 16:00 odbywa się ceremonia z wystrzałem z armaty. W pobliżu jest tablica upamiętniająca polski niszczyciel ORP Kujawiak, zatopiony u wybrzeży Malty w 1942 roku.
  • Lower Barrakka Gardens – mniejszy, spokojny ogród z pomnikiem Alexandra Balla w kształcie greckiej świątyni.
  • Auberge de Castille – dawna siedziba rycerzy z „języka” Kastylii, Leónu i Portugalii. Budynek z 1574 roku postawiono na nowo w latach 1741–1744 w stylu baroku hiszpańskiego; od 1972 roku mieści się tu kancelaria premiera Malty.
  • Dzwon Oblężenia (Siege Bell Memorial) – pomnik nad Wielkim Portem, odsłonięty w 1992 roku przez królową Elżbietę II w 50. rocznicę przyznania Malcie Krzyża Jerzego. Upamiętnia ok. 7 tysięcy ofiar oblężenia wyspy w czasie II wojny światowej; ok. 10-⁠tonowy dzwon bije codziennie w południe.
  • Fort St. Elmo – jeden z najważniejszych fortów zakonu maltańskiego, u wejścia do Wielkiego Portu; odegrał ważną rolę podczas Wielkiego Oblężenia Malty w 1565 roku.

Na koniec warto przepłynąć się promem z Valletty do Sliemy – z wody najlepiej widać panoramę stolicy (zdjęcie na początku wpisu). Rejs nie jest wliczony w cenę karty Tallinja Explore, ale w Explore Plus już tak. Bilet kupicie za gotówkę przy wejściu na prom: 1,50 euro w jedną stronę albo 2,80 euro w obie (stan na październik 2020).

Ostatniego dnia przeszliśmy jeszcze przez Florianę – miasteczko tuż za murami Valletty. Wjeżdża się do niej przez Porte des Bombes, ozdobną bramę z lat 1720–1721; drugi łuk dobudowali Brytyjczycy w 1868 roku. Kościół św. Publiusza budowano od 1733 roku, a w 1942 roku mocno ucierpiał podczas nalotów. Przed nim leży ogromny plac Il-Fosos z okrągłymi pokrywami podziemnych spichlerzy na zboże – w 2010 roku papież Benedykt XVI odprawił tu mszę.

Wróć do spisu treści


Informacje praktyczne

  • Ile czasu? Na zwiedzenie wszystkich trzech wysp wystarczy około 7 dni; jeśli chcecie też poleżeć na plaży, wydłużcie pobyt o kilka dni.
  • Kiedy jechać? Malta to dobry kierunek niemal o każdej porze roku. Pod koniec października bywa jeszcze 20–24 °C i da się popływać w morzu, choć zdarzają się deszczowe i bardzo wietrzne dni. Średnia roczna temperatura to ok. 23 °C w dzień i 16 °C w nocy. Lipiec i sierpień są ponoć nie do wytrzymania – na plażowanie najlepsze jest lato, a na zwiedzanie i piesze wędrówki wiosna, jesień i zima (wiosną i jesienią woda wciąż nadaje się do pływania). Jesienią dzień jest krótki, a po zmianie czasu słońce zachodzi wcześnie – trzeba wcześnie wstawać, żeby wszystko zobaczyć.
  • Język i waluta – język maltański jest zbliżony do arabskiego, z wieloma zapożyczeniami z włoskiego i angielskiego. Angielski jest drugim językiem urzędowym, bo do odzyskania niepodległości w 1964 roku Malta była kolonią brytyjską – stąd ruch lewostronny i budki telefoniczne jak żywcem wyjęte z Londynu. Zdecydowana większość mieszkańców mówi po angielsku. Walutą jest euro.
  • Gniazdka – na całej Malcie są gniazdka typu G z trzema prostokątnymi bolcami, takie jak w Wielkiej Brytanii, więc potrzebna jest przejściówka.
  • Autobusy – linie autobusowe docierają praktycznie w każdy region Malty i Gozo. Najwygodniej kupić 7-⁠dniową kartę Explore za 25 euro (bez szybkich linii Tallinja Direct); pojedynczy przejazd kosztuje 2 euro zimą i 2,50 euro latem (stan na 2026 rok, publictransport.com.mt). Wszystkie przystanki są „na żądanie”: autobus trzeba zatrzymać, wyciągając rękę, a przed wysiadaniem nacisnąć przycisk stop. Autobusy często się spóźniają albo przyjeżdżają za wcześnie – tam, gdzie kursuje tylko jedna linia, można czekać nawet ponad godzinę.
  • Samochód – wynajem auta niewiele daje: Malta jest zatłoczona samochodami, wieczorami tworzą się korki i trudno o miejsce do parkowania.
  • Promy – na Gozo i Comino pływa się z portu w Ċirkewwie na północy Malty; prom Gozo Channel płynie do Mġarr ok. 25 minut. Bilet dla pieszego kosztuje 4,65 euro, a nocą (od 20:00, od listopada do marca) 4,05 euro (stan na 2026 rok, gozochannel.com); kasuje się go dopiero w Mġarr, przed rejsem powrotnym. Zimą kursy bywają odwoływane z powodu sztormów.
  • Loty i noclegi – tanie loty najłatwiej znaleźć w wyszukiwarkach, np. Skyscanner. Noclegi na Malcie warto rezerwować od razu po kupnie biletów lotniczych; tanio wychodzą mieszkania z Airbnb.
  • Jedzenie – niemal w każdej piekarni kupicie pyszne pastizzi (pierożki z ciasta francuskiego z ricottą lub groszkiem), qassatat i ftirę.

To był świetny wypad na koniec roku. Gdyby nie to, że na świecie jest tyle wspaniałych miejsc do odwiedzenia, chętnie wrócilibyśmy na Maltę – choćby po to, żeby wreszcie wejść do Popeye Village.

Wróć do spisu treści


Spodobał Ci się artykuł?

Zostań ze mną w podróży – obserwuj mnie tam, gdzie lubisz najbardziej.

Zostaw komentarz

Udostępnij ten wpis

XWhatsApp