Przez ponad 40 lat wschodnia część Berlina była stolicą NRD i do dziś widać to na każdym kroku – w architekturze, pomnikach i nazwach ulic. Mur i przejścia graniczne opisałem już we wpisie Berlin: śladami Muru Berlińskiego, a Tränenpalast we wpisie o muzeach Berlina. Tu zebrałem inne miejsca związane z NRD, w których byłem: Alexanderplatz z wieżą telewizyjną, okolice Czerwonego Ratusza i pomnik Marksa i Engelsa, aleję Karl-Marx-Allee oraz radzieckie pomniki wojenne w Treptower Park i w parku Schönholzer Heide w Pankow.
Interaktywny Spis Treści
- Alexanderplatz – wieża telewizyjna, Zegar Światowy i Haus der Statistik
- Czerwony Ratusz, kościół Mariacki i pomnik Marksa i Engelsa
- Karl-Marx-Allee – dawna Aleja Stalina
- Pomnik Żołnierzy Radzieckich w Treptower Park
- Cmentarz żołnierzy radzieckich w Schönholzer Heide
- Informacje praktyczne
Alexanderplatz – wieża telewizyjna, Zegar Światowy i Haus der Statistik
Alexanderplatz to główny plac wschodniego Berlina, przebudowany w czasach NRD. Nad nim góruje wieża telewizyjna (Fernsehturm) o wysokości 368 m, zbudowana w latach 1965–1969 – o wjeździe na jej taras piszę we wpisie Berlin: co zobaczyć. Na środku placu stoi Zegar Światowy (Weltzeituhr) z 1969 roku, pokazujący godzinę w miastach na całym świecie.
Po północnej stronie placu stoi Haus der Statistik – duży biurowiec z czasów NRD, w którym mieścił się urząd statystyczny. Przez lata stał pusty, a dziś trwa jego przebudowa na miejsce dla kultury, urzędów i mieszkań. Gdy byłem tu w 2019 roku, na fasadzie wisiał duży napis „Werkstatt Haus der Statistik”.
Czerwony Ratusz, kościół Mariacki i pomnik Marksa i Engelsa
Między Alexanderplatz a Szprewą rozciąga się szeroki plac. Na jego skraju stoi Czerwony Ratusz (Rotes Rathaus) z lat 1861–1869 – w czasach NRD siedziba władz Berlina Wschodniego, a dziś burmistrza całego miasta. Przed nim jest Fontanna Neptuna z 1891 roku, która pierwotnie stała przed pałacem królewskim, a po jego wyburzeniu przeniesiono ją tutaj.
Obok stoi kościół Mariacki (Marienkirche) – jeden z najstarszych kościołów Berlina, z XIII wieku. Stoi tuż u stóp wieży telewizyjnej. W styczniu 2023 roku w środku stały jeszcze świąteczne choinki i duża gwiazda pod sklepieniem.
Po drugiej stronie placu, na Marx-Engels-Forum, stoi pomnik Karola Marksa i Fryderyka Engelsa z 1986 roku – jeden z najbardziej znanych pomników z czasów NRD. Kawałek dalej, przy Klosterstraße, są ceglane ruiny kościoła franciszkanów, zniszczonego w czasie wojny.
Karl-Marx-Allee – dawna Aleja Stalina
Karl-Marx-Allee to szeroka aleja prowadząca od Alexanderplatz na wschód, do dzielnicy Friedrichshain. Na początku lat 50. zbudowano przy niej monumentalne kamienice w stylu socrealizmu – podobnie jak MDM w Warszawie. Do 1961 roku nazywała się Aleją Stalina (Stalinallee). Odcinek między Strausberger Platz a Frankfurter Tor, zakończony dwiema wieżami z kopułami, ma prawie 2 km. Przeszedłem go w styczniu 2023 roku z Arturem.
Pomnik Żołnierzy Radzieckich w Treptower Park
W Berlinie są trzy duże radzieckie pomniki wojenne – w Tiergarten, w Treptower Park i w Schönholzer Heide. Największy i najbardziej znany stoi w Treptower Park, nad Szprewą – byłem tu w lipcu 2020 roku. Sowjetisches Ehrenmal zbudowano w latach 1946–1949 jako cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej poległych w walkach o Berlin; pochowano tu kilka tysięcy z nich. Wejście prowadzi przez granitową bramę, a dalej stoi rzeźba Matki Ojczyzny opłakującej poległych.
Główną aleję zamykają dwie ogromne, pochylone flagi z czerwonego granitu z klęczącymi żołnierzami. Za nimi ciągną się zbiorowe groby i szesnaście kamiennych sarkofagów z płaskorzeźbami – po jednym dla każdej republiki radzieckiej.
Na końcu, na kopcu, stoi pomnik żołnierza z dzieckiem na ręku, który mieczem rozbija swastykę. W środku cokołu jest mała sala z mozaiką.
Cmentarz żołnierzy radzieckich w Schönholzer Heide
Trzeci, najmniej znany pomnik odwiedziłem w sierpniu 2021 roku – Sowjetisches Ehrenmal w parku Schönholzer Heide w dzielnicy Pankow. To największy radziecki cmentarz w Berlinie: pochowano tu ponad 13 000 żołnierzy Armii Czerwonej poległych w walkach o miasto w kwietniu i maju 1945 roku. Cmentarz zbudowano w latach 1947–1949.
Od wejścia prowadzi długa oś do obelisku, przed którym stoi rzeźba matki opłakującej poległego syna. Wzdłuż muru otaczającego cmentarz ciągną się zbiorowe groby i brązowe tablice z nazwiskami żołnierzy.
Informacje praktyczne
- Za darmo: wszystkie opisane miejsca są bezpłatne, oprócz wjazdu na wieżę telewizyjną.
- Jak połączyć: Alexanderplatz, Czerwony Ratusz, Marx-Engels-Forum i ruiny klasztoru leżą obok siebie, a na Karl-Marx-Allee najlepiej podjechać metrem U5 do stacji Strausberger Platz albo Frankfurter Tor i przejść aleję pieszo.
- Schönholzer Heide: park leży na północy, w Pankow – najbliżej ze stacji S-Bahn Schönholz. W tej samej dzielnicy jest Pałac Schönhausen, o którym piszę we wpisie Berlin: pałace i zamki.
- Więcej o NRD: mur i Bernauer Straße – Berlin: śladami Muru Berlińskiego, wieża graniczna nad Hawelą – wycieczki pod Berlin, a Pomnik Żołnierza Polskiego – Zielony Berlin.
Galeria zdjęć
