Kiedy mieszkałem w Berlinie, na wycieczki za miasto jeździłem zwykle S-Bahnem albo pociągiem regionalnym – kilka z nich opisałem we wpisie Wycieczki pod Berlin. Ten wpis jest jego drugą częścią, tym razem rowerową. Dwa razy wybraliśmy się z Patrycją na dwa dni do Brandenburgii rowerami z sakwami i namiotem. Na Wielkanoc 2021 roku pojechaliśmy na północny wschód, przez Bad Freienwalde do krainy Oderbruch nad Odrą. W maju 2022 roku – na zachód, przez miasto Brandenburg an der Havel i dalej wzdłuż Haweli. Obie noce spędziliśmy pod namiotem na biwakach nad wodą.
Interaktywny Spis Treści
- Buch i Börnicke – rzeźby na dawnych polach irygacyjnych i stary majątek
- Bad Freienwalde – dawne koszary i skocznie narciarskie
- Nocleg nad Starą Odrą w Neugaul
- Oderbruch – Neulewin i pomnik w Platkow
- Przez Werder i Wust do Brandenburg an der Havel
- Brandenburg an der Havel – Nowe i Stare Miasto
- Marienberg – ogród, winnica i wieża Friedenswarte
- Doliną Haweli do Pritzerbe
- Biwak w Mögelin nad Hawelą
- Informacje praktyczne
Buch i Börnicke – rzeźby na dawnych polach irygacyjnych i stary majątek
Pierwszy wyjazd przypadł na Wielki Piątek, 2 kwietnia 2021 roku. Podróż na święta do Polski była wtedy utrudniona, więc postanowiliśmy spędzić je na rowerach. Pierwszy postój zrobiliśmy jeszcze w granicach Berlina, w dzielnicy Buch, na dawnych polach irygacyjnych (Rieselfelder) Hobrechtsfelde. Od końca XIX wieku rozprowadzano tu berlińskie ścieki, a pola zamknięto w 1985 roku. Dziś są tu lasy, łąki i pastwiska, a teren jest chroniony.
Przy ścieżkach stoją kamienne i drewniane rzeźby z międzynarodowego sympozjum „Steine ohne Grenzen” („Kamienie bez granic”), organizowanego od 2001 roku. W lasach wokół Buch i Hobrechtsfelde jest ich ponad 100, a wykonali je artyści z ponad 25 krajów. Za jedną z kamiennych rzeźb stoją kolorowo pomalowane betonowe słupy – to pozostałość dawnej stodoły majątku Hobrechtsfelde.
Za Bernau, we wsi Börnicke, która dziś należy do tego miasta, przejeżdżaliśmy obok dawnego majątku (Gutshof). Jest tu dwór z połowy XIX wieku i długie budynki gospodarcze z cegły i kamienia polnego, a przed nimi stoją stare maszyny rolnicze. W budynku dawnej gorzelni z wysokim kominem od 2020 roku działa browar spółdzielni Erste Bernauer Braugenossenschaft. Gutshof zagrał też w serialu Netflixa „Dark” – w dawnej stajni i gorzelni kręcono sceny w fabryce Tannhausa z 1888 roku.
Bad Freienwalde – dawne koszary i skocznie narciarskie
Po piątej po południu dojechaliśmy do uzdrowiska Bad Freienwalde (Oder) na skraju doliny Odry. Na osiedlu Waldstadt stoi zniszczony blok dawnych koszar. Zbudowano je w latach 1935–1936 dla Wehrmachtu, a po wojnie, aż do 1993 roku, stacjonowały w nich wojska radzieckie, a później rosyjskie. Część bloków wyremontowano i tak powstało osiedle mieszkaniowe, a ten stoi pusty.
Kilkaset metrów dalej, w Papengrund, są skocznie narciarskie – to najdalej na północ położony ośrodek skoków narciarskich w Niemczech. Są tu cztery skocznie, a największą, K60 (Kurstadtschanze Helmut Recknagel), otwarto w 2008 roku. Stara skocznia w Papengrund powstała już w 1930 roku. Przy największej skoczni działa wieża widokowa Schanzenturm, na którą prowadzi 161 schodów.
Nocleg nad Starą Odrą w Neugaul
Na nocleg pojechaliśmy jeszcze ok. 10 km na wschód, do Neugaul koło Wriezen. Nad rzeką Stara Odra (Wriezener Alte Oder), obok mostu, jest tu Biwakplatz Neugaul – łąka, na której można rozbić namiot. Z Buch to po drogach niecałe 60 km. Zdjęcie tego miejsca wrzuciłem wtedy na Facebooka razem z życzeniami wielkanocnymi.
Biwak to zwykła łąka nad wodą, bez toalety i bez wody pitnej, więc wodę trzeba mieć ze sobą. Zdjęcia namiotu zrobiłem w sobotę, 3 kwietnia, przed ósmą rano.
Oderbruch – Neulewin i pomnik w Platkow
Drugiego dnia jechaliśmy przez Oderbruch – płaską, rolniczą nizinę wzdłuż Odry. Kiedyś były tu podmokłe tereny zalewane przez rzekę. Osuszono je w latach 1747–1753 za panowania króla Fryderyka II, a na nowych polach założono wsie kolonistów. Jedną z nich jest Neulewin, w której osiedliło się 80 rodzin. Do Odry, która jest tu granicą z Polską, jest stąd kilka kilometrów.
W Neulewin stoi pomnik poległych. Na górnej tablicy wypisano nazwiska mieszkańców, którzy zginęli w latach 1914–1915, w czasie I wojny światowej, a dolna upamiętnia poległych i ofiary wojny z gminy Neulewin z lat 1939–1945.
Po południu dojechaliśmy do wsi Platkow niedaleko Seelow. Stoi tu pomnik żołnierzy radzieckich z płaskorzeźbą żołnierza z karabinem. Napis po rosyjsku i po niemiecku głosi wieczną chwałę 85 żołnierzom Armii Radzieckiej poległym w latach 1941–1945. To zbiorowa mogiła żołnierzy, którzy zginęli w kwietniu 1945 roku. Kilka kilometrów dalej, na Wzgórzach Seelow, w dniach 16–19 kwietnia 1945 roku trwała bitwa, po której Armia Czerwona ruszyła na Berlin. Pomniki radzieckie w samym Berlinie opisałem we wpisie Berlin: śladami NRD.
W sumie w dwa dni przejechaliśmy około 120 km. Najbliższa stacja kolejowa, Seelow-Gusow na linii RB26 do Berlina, jest ok. 3,5 km od Platkow.
Przez Werder i Wust do Brandenburg an der Havel
Drugi wyjazd był w weekend 14–15 maja 2022 roku. Oboje mieliśmy wolne, więc znowu zabraliśmy rowery z sakwami i namiot – tym razem na zachód od Berlina. Przed południem byliśmy w Werder (Havel), miasteczku tuż za Poczdamem, który opisałem we wpisie Poczdam i Wannsee. Dalej jechaliśmy na zachód, a w Wust przejeżdżaliśmy nad zarośniętym zielenią Kanałem Emster (Emster Kanal). Z Werder do tablicy z nazwą miasta Brandenburg an der Havel jest ok. 25 km.
Brandenburg an der Havel – Nowe i Stare Miasto
Od grodu Brandenburg, który stał na wyspie na Haweli, nazwę wzięła cała Marchia Brandenburska, a dziś kraj związkowy Brandenburgia. Historyczne centrum ma trzy części: wyspę katedralną (Dominsel), Stare Miasto (Altstadt) i Nowe Miasto (Neustadt). Zaczęliśmy od Nowego Miasta, od ulicy Steinstraße z restauracjami i ogródkami. Na jej końcu stoi Steintorturm – ok. 29-metrowa wieża dawnej bramy, największa z czterech zachowanych wież średniowiecznych umocnień. W środku jest mała wystawa o żegludze na Haweli i historii miasta oraz taras widokowy.
Obiad zjedliśmy w jednej z restauracji przy Steinstraße. Kawałek dalej stoi ceglany gotycki kościół św. Katarzyny (St. Katharinen), budowany od 1401 roku. Ma bogato zdobione szczyty, a w środku m.in. ołtarz skrzydłowy z 1474 roku. Obelisk przed kościołem to pruski kamień milowy.
Na Stare Miasto przejechaliśmy przez Hawelę mostem Jahrtausendbrücke. Z mostu widać ceglany kościół św. Jana (St. Johannis) z wysoką wieżą, stojący na samym brzegu rzeki.
Na placu Altstädtischer Markt stoi gotycki ratusz Starego Miasta (Altstädtisches Rathaus) z XV wieku, jeden z najważniejszych zachowanych ratuszy w Brandenburgii. Przy wejściu stoi Roland – 5,35-metrowa figura rycerza z piaskowca z 1474 roku, symbol niezależności miasta. Przy fontannie na placu siedzi mały brązowy mops. To jeden z blisko 30 „Waldmopsów” rozstawionych w mieście na pamiątkę Loriota – niemieckiego satyryka, który urodził się w Brandenburg an der Havel w 1923 roku i wymyślił tę postać.
Kilkaset metrów dalej, przy Plauer Straße, stoi Plauer Torturm. Razem z Rathenower Torturm to jedna z dwóch zachowanych wież bramnych Starego Miasta.
Marienberg – ogród, winnica i wieża Friedenswarte
Od Plauer Torturm jest blisko na Marienberg – wzgórze o wysokości 69 m, najwyższy punkt miasta. Zajmuje je 30-hektarowy Bürgerpark Marienberg, przebudowany na federalną wystawę ogrodniczą Bundesgartenschau 2015. Południowe wejście prowadzi przez ogród z lawendą i strzyżonymi krzewami, zamknięty kamienną ścianą z pergolą, złocistymi płaskorzeźbami owoców i mozaiką w łukowej niszy. Dalej ścieżka prowadzi pod zielonym tunelem z pnączy.
Na szczycie stoi wieża widokowa Friedenswarte. Pierwszą wieżę, Bismarckwarte, otwarto tu w 1908 roku, a w 1958 roku przemianowano ją na Friedenswarte („Strażnica Pokoju”). W 1974 roku starą wieżę wysadzono, a na jej kamiennej podstawie w kilka miesięcy postawiono nową, oddaną na 25-lecie NRD. Ma 32,5 m wysokości, dwie spiralne klatki schodowe po 180 stopni i dziesięć tarasów: pięć przeszklonych i pięć otwartych. Przy dobrej pogodzie widać z niej obiekty oddalone nawet o 60 km.
Na zboczu Marienbergu jest też winnica. Między rzędami winorośli prowadzi brukowana ścieżka, a nad nimi widać wieżę Friedenswarte. Z tarasu na zboczu widać dachy miasta i okoliczne lasy.
Doliną Haweli do Pritzerbe
Pod koniec popołudnia ruszyliśmy z Brandenburg an der Havel na północ, doliną Haweli. Wzdłuż drogi do Rathenow biegnie osobna droga rowerowa, a dalej asfaltowa ścieżka między polami – to z niej jest zdjęcie na początku wpisu.
W Pritzerbe nad Hawelą przechodzi kratownicowy most kolejowy. Jeżdżą tędy pociągi RB51 z Brandenburg an der Havel do Rathenow, z przystankami m.in. w Pritzerbe, Premnitz i Mögelin.
Biwak w Mögelin nad Hawelą
Ok. wpół do dziewiątej wieczorem dojechaliśmy do Mögelin, dziś części miasta Premnitz. Nad odnogą Haweli (Mögeliner Havel) jest tu bezpłatny biwak (Biwakplatz) z wiatą i stołami. W Niemczech nie wolno biwakować na dziko, ale są miejsca, w których namiot można rozbić za darmo albo za niewielką opłatą. Szukaliśmy ich na mapie OpenCampingMap (opencampingmap.org). Z Werder do Mögelin przejechaliśmy tego dnia ok. 60 km.
Na tablicy przy biwaku jest mapa Parku Przyrody Westhavelland i regulamin. Namiot można rozbić tylko na jedną noc, a na miejscu mogą stać najwyżej 4 namioty. Cisza nocna trwa od 22:00 do 8:00, a śmieci trzeba wyrzucić do kosza albo zabrać ze sobą.
Ok. 20:40 słońce chowało się już za drzewami po drugiej stronie wody. Rano, w niedzielę 15 maja, zrobiłem jeszcze kilka zdjęć biwaku i brzegu rzeki z małą piaszczystą plażą.
Informacje praktyczne
- Rower w pociągu: rower można przewieźć S-Bahnem, metrem i pociągiem regionalnym, ale tylko w oznaczonych wagonach i gdy jest miejsce – obsługa może odmówić. Na rower trzeba kupić osobny bilet (Fahrradkarte): jednorazowy w strefach Berlin AB kosztuje 2,70 €, ABC – 3,30 €, a na całą sieć VBB (Berlin i Brandenburgia) – 4,60 €. Bilet dobowy na rower na całą sieć VBB kosztuje 7,50 € (ceny z października 2026 roku, od 1 stycznia 2027 roku – 7,80 €). Deutschlandticket nie obejmuje roweru.
- Pociągiem nad Hawelę: RE1 jedzie z Berlina przez Werder (Havel) do Brandenburg an der Havel (ok. godziny z Berlin Hbf). RB51 kursuje co godzinę z Brandenburg an der Havel przez Pritzerbe, Premnitz i Mögelin do Rathenow, a z Rathenow RE4 jedzie do Berlina (ok. godziny).
- Pociągiem do Oderbruch: RB26 jedzie z Berlin Ostkreuz przez Seelow-Gusow do Kostrzyna nad Odrą, a RB60 łączy Eberswalde, Bad Freienwalde, Wriezen, Seelow i Frankfurt nad Odrą. Do Bernau dojeżdża S-Bahn S2.
- Nocleg: biwakowanie na dziko w Niemczech jest zabronione. Bezpłatne lub tanie biwaki (Biwakplätze) i miejsca dla kajakarzy (Wasserwanderrastplätze) można znaleźć na opencampingmap.org. Na niektórych można zostać tylko jedną noc, a nie wszędzie jest toaleta czy woda.
- Wieże widokowe: Friedenswarte na Marienbergu jest otwarta od kwietnia do października, w wybrane dni tygodnia, w godz. 10:00–17:00. Schanzenturm w Bad Freienwalde – od kwietnia do października, od wtorku do niedzieli, w godz. 10:00–17:00; bilet kosztuje 2 € (ulgowy 1 €).
- Szlak nad Hawelą: z Brandenburg an der Havel do Rathenow prowadzi oznakowany Havel-Radweg – ten etap ma ok. 67 km i biegnie przez Plaue, Pritzerbe i Milow, częściowo drogami rowerowymi wzdłuż szos, a częściowo lokalnymi drogami.
- Więcej: wycieczki z Berlina pociągiem opisałem we wpisie Wycieczki pod Berlin, park wodny w Brandenburgii – we wpisie Tropical Islands, a inną wyprawę rowerową z namiotem – we wpisie Rowerem do Piramidy w Rapie.
Galeria zdjęć
