
Pod koniec września 2023 roku (25.09–3.10) byłem kolejny raz u siostry na Costa Blanca – tym razem bez Patrycji. Z siostrą i ciocią wyrwaliśmy się wtedy na trzydniową wycieczkę autem do środkowej Hiszpanii, w okolice Madrytu: do El Escorial, Doliny Cuelgamuros, Segowii i Toledo. Każde z tych miejsc zasługuje na osobny dzień – my zobaczyliśmy najważniejsze zabytki.
Interaktywny Spis Treści
- El Escorial – klasztor i pałac królów Hiszpanii
- Dolina Cuelgamuros
- Segowia – rzymski akwedukt i Alkazar
- Toledo – stare miasto i katedra
- Informacje praktyczne
El Escorial – klasztor i pałac królów Hiszpanii
Zaczęliśmy w miejscowości San Lorenzo de El Escorial, od Real Monasterio de San Lorenzo de El Escorial – olbrzymiego zespołu klasztorno-pałacowego wzniesionego w XVI wieku z woli króla Filipa II i wpisanego na listę UNESCO. Jest tu klasztor, pałac, bazylika i panteon królów Hiszpanii, a wnętrza zdobią m.in. barokowe freski na sklepieniach (zdjęcie kompleksu na początku wpisu).

Po klasztorze chodzi się przez dziedzińce, krużganki z malowidłami i pałacowe sale, a z okien i tarasów widać geometryczne ogrody z górami w tle.
Zespół wzniesiono w latach 1563–1584. Filip II ufundował go m.in. na pamiątkę zwycięstwa pod Saint-Quentin 10 sierpnia 1557 roku, w dniu św. Wawrzyńca – patrona klasztoru. W części pałacowej jest Sala Bitew (Sala de las Batallas), galeria o długości ok. 60 m, której ściany pokrywają freski z bitwami, m.in. z bitwą pod La Higueruelą z 1431 roku. Z tarasów przy klasztorze widać w oddali wieżowce Madrytu, oddalonego o ok. 40 km.
Pod ołtarzem głównym bazyliki leży Panteon Królów z 26 marmurowymi sarkofagami – spoczywają w nich królowie i królowe Hiszpanii z dynastii Habsburgów i Burbonów, z kilkoma wyjątkami. Po zwiedzaniu przeszliśmy się po miasteczku San Lorenzo de El Escorial, które rozrosło się wokół klasztoru, i zjedliśmy tam obiad.
Dolina Cuelgamuros
Kilka kilometrów dalej, w górach Sierra de Guadarrama, leży Dolina Cuelgamuros (do 2022 roku nazywana Valle de los Caídos) – mauzoleum upamiętniające ofiary hiszpańskiej wojny domowej, z bazyliką wykutą w skale i krzyżem na wzgórzu, wysokim na ponad 150 metrów.

Budowano ją w latach 1940–1958, a bazylika wykuta w skale ma ponad 260 m długości. Do 2019 roku spoczywał tu generał Franco, którego szczątki przeniesiono wtedy na cmentarz pod Madrytem. Za wzgórzem stoi opactwo benedyktynów z hospederią, a z doliny widać szczyty Sierra de Guadarrama.
Nocowaliśmy w hospederii przy opactwie – w dawnym budynku klasztornym z długimi krużgankami. Rano wróciliśmy na esplanadę przed bazyliką. Nad jej wejściem stoi Pieta dłuta Juana de Ávalosa, a w kryptach spoczywa ponad 33 tysiące poległych z obu stron wojny domowej. Kolej linowo-terenowa, która wwoziła zwiedzających pod sam krzyż, jest obecnie zamknięta (stan na 2026 rok).
Segowia – rzymski akwedukt i Alkazar
Kolejnym punktem była Segowia, ok. 70 km na północny zachód od Madrytu. Jej symbolem jest rzymski akwedukt, który od prawie dwóch tysięcy lat przecina miasto ponad dachami domów.

Na drugim końcu starego miasta, na skale nad dwiema rzekami, stoi Alkazar – piękny zamek z wysoką wieżą i spiczastymi, łupkowymi dachami.

Akwedukt ma ponad 160 łuków i blisko 29 m wysokości w najwyższym miejscu, a zbudowano go bez zaprawy. Nad starym miastem góruje też późnogotycka katedra, którą widać z daleka.
Akwedukt zbudowano na początku II wieku n.e., za panowania cesarza Trajana lub Hadriana. Doprowadzał wodę ze źródła w górach oddalonego o ok. 17 km i działał aż do 1973 roku. Razem ze starym miastem od 1985 roku jest na liście UNESCO. Z punktu widokowego przy murach, tam gdzie akwedukt dochodzi do starego miasta, widać go z góry, a za dachami – pasmo Sierra de Guadarrama.
Katedrę zaczęto budować w 1525 roku i należy do najpóźniejszych gotyckich katedr w Europie; jej wieża ma prawie 90 m wysokości. Stoi przy Plaza Mayor, głównym placu miasta z kawiarnianymi ogródkami. Kilka ulic dalej jest romański kościół San Esteban z XII wieku, z galerią arkadową i wieżą o wysokości ok. 50 m – kiedyś najwyższą romańską dzwonnicą na Półwyspie Iberyjskim.
W 1862 roku pożar zniszczył dachy i wnętrza Alkazaru, które później odtworzono. To stąd 13 grudnia 1474 roku wyruszyła Izabela Katolicka, by zostać ogłoszona królową Kastylii, a na wieżę Jana II prowadzą 152 stopnie. Segowia słynie też z cochinillo, czyli pieczonego prosięcia – reklamują je witryny wielu restauracji. W połowie XX wieku Cándido López, właściciel gospody Mesón de Cándido, zasłynął z krojenia prosiąt krawędzią talerza.
Toledo – stare miasto i katedra
Na koniec pojechaliśmy do Toledo, ok. 70 km na południe od Madrytu, z imponującym starym miastem na wzgórzu nad rzeką Tag, również wpisanym na listę UNESCO. Największe wrażenie zrobiła na nas gotycka katedra Najświętszej Marii Panny, szczególnie wieczorem, w świetle zachodzącego słońca.
Do starego miasta prowadzi brama Puerta de Bisagra. Najwyższy punkt Toledo zajmuje Alkazar, dziś siedziba Muzeum Armii.
Tuż przy bramie Bisagra stoi kościół Santiago del Arrabal z drugiej połowy XIII wieku – jeden z najlepszych przykładów toledańskiego stylu mudéjar, w którym chrześcijańskie świątynie budowano z cegły i zdobiono według wzorów sztuki islamu. Wyżej, przy drodze w stronę centrum, stoi brama Puerta del Sol z końca XIV wieku, z łukiem podkowiastym. Nazwę zawdzięcza płaskorzeźbie ze słońcem.
Następnego dnia rano poszliśmy na punkt widokowy Paseo del Miradero, skąd widać dachy Toledo i dzielnice za murami. Stoi tam brązowy pomnik kolarza Federico Martína Bahamontesa, zwanego „Orłem z Toledo”, który w 1959 roku jako pierwszy Hiszpan wygrał Tour de France. Rzeźbę odsłonięto w 2018 roku w obecności samego kolarza; zmarł on w sierpniu 2023 roku, kilka tygodni przed naszą wizytą.
Stare miasto z trzech stron opływa Tag, który płynie tu głębokim wąwozem. Spod Alkazaru przeszliśmy na skraj skarpy, z której widać rzekę i most Puente de Alcántara. Most ma rzymski rodowód, w X wieku go odbudowano, a jego nazwa pochodzi od arabskiego al-kantara, czyli po prostu „most”.
W drodze powrotnej na południowy wschód zatrzymaliśmy się w La Manchy, przy białych wiatrakach na wzgórzu, które kojarzą się z Don Kichotem.
Pozostałą część pobytu spędziłem na Costa Blanca – dzień przed wylotem popłynęliśmy jeszcze z siostrą na wyspę Tabarca.
Informacje praktyczne
- Dojazd bez auta – do Toledo i Segowii dojedziecie z Madrytu szybkimi pociągami Avant w ok. pół godziny (stacja Segovia-Guiomar leży poza centrum, dalej trzeba jechać autobusem miejskim), a do El Escorial – podmiejskimi pociągami Cercanías.
- El Escorial – bilet kosztuje 14 € (ulgowy 7 €). Klasztor jest czynny od wtorku do niedzieli, od października do marca w godz. 10:00–18:00, a od kwietnia do września do 19:00; w poniedziałki jest zamknięty. Obywatele UE wchodzą bezpłatnie w środy i niedziele od 15:00 – te wejściówki wydaje tylko kasa.
- Dolina Cuelgamuros – bilet kosztuje 9 € (ulgowy 4 €), w poniedziałki zamknięte. Przenocować można w hospederii przy opactwie.
- Segowia – akwedukt ogląda się za darmo. Alkazar jest czynny codziennie (od listopada do marca 10:00–18:00, od kwietnia do października 10:00–19:30); bilety na wieżę Jana II często się wyprzedają, więc lepiej kupić je wcześniej.
- Toledo – wstęp do katedry kosztuje 12 € (ulgowy 8 €); zwiedzać można od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–18:30, w niedziele 14:00–18:30. W 2026 roku katedra obchodzi 800-lecie rozpoczęcia budowy.
- Ile czasu – na najważniejsze zabytki wystarczą trzy dni; wygodnie jest przenocować w Toledo oraz w Dolinie Cuelgamuros albo w San Lorenzo de El Escorial.
- Ceny i godziny – stan na 2026 rok.










































