Krótki wstęp
Tego dnia oprócz przejścia szlaku Caminito del Rey (artykuł tutaj), mieliśmy okazję udać się do rezerwatu przyrody Torcal de Antequera. Znany jest on przede wszystkim ze wspaniałego krajobrazu powstałego w wyniku zjawisk krasowych skał wapiennych. Już sam stromy wjazd autem pod górę dostarczył nam świetnych widoków. W 2016 roku obszar wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – jako część stanowiska Dolmeny w Antequerze, razem z prehistorycznymi grobowcami Menga, Viera i El Romeral oraz skałą Peña de los Enamorados.
Pochodzenie - historia gór
- Skały, które można zobaczyć w rezerwacie przyrody Torcal de Antequera, to wapienie. Są one wynikiem nagromadzenia muszli i szkieletów zwierząt morskich osadzanych w kolejnych warstwach na dnie rozległego morza, które pokryło ten obszar około 200 mln lat temu (w okresie jurajskim).
- Około 20 milionów lat temu, w okresie orogenezy alpejskiej, osady węglanowe (już przekształcone w wapienie) ulegały kompresji, deformacji i pękaniu, aż pojawiły się w powolnym i ciągłym procesie, który trwa do dziś. Od tego czasu wapienie pozostawały narażone na wietrzenie atmosferyczne i czynniki erozyjne.
- Powolne, ciągłe działanie wody deszczowej, śniegu i wiatru spowodowało erozję i rozpad skał wapiennych, tworząc ten szczególnie ukształtowany teren, znany jako krasowy lub krasowy krajobraz.
Woda najszybciej rozpuszcza wapień wzdłuż poziomych warstw i pionowych pęknięć, dlatego wiele skał wygląda jak stosy talerzy. Najsłynniejsza z nich ma nawet własną nazwę – El Tornillo („Śruba”). Najwyższym punktem pasma jest Camorro de las Siete Mesas (1336 m n.p.m.).
Torcal był pierwszym obszarem chronionym w Andaluzji – już w lipcu 1929 roku ogłoszono go Sitio Natural de Interés Nacional. W 1978 roku został parkiem przyrodniczym, a od 1989 roku ma status Paraje Natural. W wapieniach zachowały się skamieniałe amonity – ślad po jurajskim morzu. Zbieranie skamieniałości, minerałów i roślin jest zabronione, a nieoznakowaną trasę Ruta de los Ammonites można przejść tylko z przewodnikiem, po wcześniejszej rezerwacji.
Parking & centrum dla zwiedzających
W południowej części rezerwatu znajduje się centrum dla zwiedzających (Centro de Visitantes El Torcal Alto), gdzie możemy zjeść, skorzystać z toalety, zaczerpnąć informacji, czy kupić pamiątki. Obok jest bezpłatny parking. Z tego miejsca zaczyna się kilka szlaków pieszych, między innymi najbardziej popularne – zielony i żółty.
Wstęp do rezerwatu i centrum dla zwiedzających jest bezpłatny. Centrum jest otwarte od listopada do marca w godz. 10:00–17:00, a od kwietnia do października w godz. 10:00–19:00 (stan na 2026 rok); sam rezerwat nie ma godzin otwarcia, ale zaleca się chodzenie za dnia. W dni o dużym ruchu – w weekendy, święta i długie weekendy, zwłaszcza przed południem od jesieni do wiosny – droga do Torcal Alto jest zamknięta dla prywatnych samochodów. Auto zostawia się wtedy na dolnym parkingu przy drodze A-7075 (między 41. a 42. kilometrem), skąd do centrum kursuje autobus wahadłowy – 3 € od osoby w obie strony (stan na 2026 rok), ostatni kurs około 17:00–17:30. Można też wejść pieszo pomarańczowym szlakiem: 3,6 km i około 260 m podejścia.
Punkt widokowy Mirador Las Ventillas
Około 150 metrów na południe od centrum dla zwiedzających znajduje się punkt widokowy Mirador Las Ventillas, z którego (przy dobrej widoczności) w oddali widać odległą o 30 km w linii prostej Malagę, a także ośnieżone szczyty pasma górskiego Sierra Nevada.
Trasa piesza
Mieliśmy bardzo ładną pogodę, ale przechadzając się po obszarze na wysokości powyżej 1200 m m.p.m, przez większość czasu towarzyszyły nam chmury, a także odczuwalny chłód. Na szczęście nawet w styczniu (pora naszego zwiedzania) jest tam sporo zielonych terenów.
Wśród skał żyją koziorożce iberyjskie – na szlaku do Torcal Alto widać je niemal na pewno – a nad rezerwatem krążą sępy płowe. Rośnie tu około 30 gatunków storczyków, a także lilie, piwonie i dzikie róże. Teren jest obszarem specjalnej ochrony ptaków (ZEPA), dlatego zakazane są loty dronów.
W planach mieliśmy zrobić około 3 km pętlę łączącą dwa szlaki – zielony, z którego przeszliśmy na żółty (będący przedłużeniem zielonego) – patrz mapa niżej. Pomimo niezbyt długiej drogi, przejście wraz z przerwami zajęło dwie godziny. Było to spowodowane warunkami panującymi na drugim ze szlaków – znajdowało się dużo błota, a ścieżki były wąskie, czasem strome i momentami śliskie (podczas kilku poprzednich dni padało).
Warto zacząć szlak od strony północnej, gdyż (jak się później okazało) ma on swój dedykowany kierunek (oznaczony na drewnianych słupkach), aby przejście szło sprawnie i nie trzeba było czekać na ludzi z naprzeciwka (czasem było wąsko). Niestety zorientowaliśmy się dopiero po czasie, jak już nie było sensu zawracać (nie tylko my popełniliśmy ten błąd). Wcześniej nie zwróciliśmy na to uwagi.
Z górnego parkingu wychodzą dwa oznakowane szlaki: zielony – pętla 1,5 km (około 45 minut), która schodzi do zagłębienia Hoyo de la Burra, i żółty – pętla 3 km (około 2 godzin), kończąca się przy centrum dla zwiedzających. Na obu teren jest bardzo kamienisty i nierówny, dlatego przydają się buty trekkingowe, woda, ciepła odzież i krem z filtrem. Nie wolno schodzić z wyznaczonych ścieżek – w labiryncie skał łatwo stracić orientację. Pozostałe trasy, np. Laberinto, są dostępne tylko z przewodnikiem.
