Berlin kojarzy się z murem, muzeami i nocnym życiem, a mało kto wie, jak bardzo jest zielony. Lasy zajmują blisko jedną piątą powierzchni miasta, do tego dochodzą setki parków i kilkadziesiąt jezior. Mieszkając w Berlinie, odwiedziłem wiele z nich. W tym wpisie zebrałem parki, ogrody, lasy i jeziora, w których byłem w latach 2019–2023: od Tiergarten w samym centrum, przez ogrody z różnych stron świata w Gärten der Welt, po lasy i jeziora na obrzeżach miasta.
Interaktywny Spis Treści
- Tiergarten i Kolumna Zwycięstwa
- Viktoriapark – wzgórze z wodospadem w Kreuzbergu
- Volkspark Friedrichshain – Fontanna Baśni i polski pomnik
- Humboldthain – różanka i wieża przeciwlotnicza
- Gärten der Welt – ogrody z całego świata w Marzahn
- Britzer Garten – wiosna w Neukölln
- Botaniczny Park Ludowy Blankenfelde-Pankow
- Grunewald – Grunewaldsee i pałac myśliwski
- Lasy i jeziora na północy – Tegeler Forst, Tegeler See i Lübars
- Informacje praktyczne
Tiergarten i Kolumna Zwycięstwa
Tiergarten to największy park w centrum Berlina – ma ponad 200 hektarów i ciągnie się od Bramy Brandenburskiej aż do dworca Zoologischer Garten. Kiedyś był to królewski teren łowiecki, stąd nazwa („zwierzyniec”). Przez środek parku biegnie szeroka Straße des 17. Juni, a na jej środku, na rondzie Großer Stern, stoi Kolumna Zwycięstwa (Siegessäule) ze złotą Wiktorią na szczycie. Berlińczycy nazywają ją „Goldelse”.
Na górę kolumny prowadzi 285 schodów. Wejście jest płatne, ale widok jest tego wart – z tarasu najlepiej widać, jak duży jest Tiergarten i jak przecina go prosta jak strzała aleja. W lipcu 2019 roku byłem tam w słoneczny dzień i widać było całe centrum, aż po wieżę telewizyjną.
Latem byłem też nad jeziorem Neuer See. Nad wodą działa ogródek piwny, w którym w ciepłe dni trudno o wolne miejsce, a obok można wynająć łódkę i popływać po jeziorze i kanałach.
Viktoriapark – wzgórze z wodospadem w Kreuzbergu
Viktoriapark leży na wzgórzu, od którego cała dzielnica Kreuzberg wzięła nazwę. Wzniesienie ma tylko 66 m n.p.m., ale w płaskim Berlinie to już punkt widokowy – w kwietniu 2019 roku widać było stąd dachy Kreuzbergu i centrum miasta. Na szczycie stoi żeliwny Pomnik Narodowy zaprojektowany przez Karla Friedricha Schinkla, upamiętniający wojny z Napoleonem.
Ze wzgórza spływa sztuczny wodospad wśród skał. Polski akcent: wzorowano go na wodospadach w Karkonoszach – najczęściej podaje się wodospad Kamieńczyka. Woda leci tylko w cieplejszych miesiącach, więc na początku kwietnia zobaczyłem głównie same skały.
Volkspark Friedrichshain – Fontanna Baśni i polski pomnik
Volkspark Friedrichshain to najstarszy publiczny park Berlina, założony w połowie XIX wieku. Byłem tu w kwietniu 2022 roku, kiedy kwitły drzewa. Zaraz przy wejściu od strony Am Friedrichshain stoi Fontanna Baśni (Märchenbrunnen) z 1913 roku – kaskada basenów otoczona kamiennymi postaciami z baśni braci Grimm i zwierzętami, m.in. żółwiami.
Dla Polaka ciekawy jest Pomnik Żołnierza Polskiego i Niemieckiego Antyfaszysty z 1972 roku. Na ścianie widnieje napis po niemiecku i po polsku: „Za wolność naszą i waszą”. Pomnik upamiętnia polskich żołnierzy walczących z nazistowskimi Niemcami i niemieckich antyfaszystów. Niedaleko stoi też pomnik Niemców walczących w Brygadach Międzynarodowych w Hiszpanii.
W parku są też dwa wzgórza usypane z gruzów po wojnie na resztkach bunkrów przeciwlotniczych – wyższe z nich nazywane jest „Mont Klamott”. Między nimi stoi czerwony pawilon z japońskim Dzwonem Pokoju, podarunkiem z Japonii. Nad stawem wiosną robi się bardzo kolorowo.
Humboldthain – różanka i wieża przeciwlotnicza
Park Humboldthain w dzielnicy Wedding odwiedziłem we wrześniu 2020 roku. Najładniejszą częścią jest ogród różany z pergolami i kolorowymi rabatami – we wrześniu róże jeszcze mocno kwitły.
Druga twarz parku to wieża przeciwlotnicza (Flakturm) z czasów II wojny światowej. Po wojnie częściowo ją wysadzono i przysypano gruzem, a na szczycie urządzono darmowy taras widokowy. Widać z niego Wedding, a przy dobrej pogodzie także wieżę telewizyjną. Do środka bunkra można wejść tylko z przewodnikiem stowarzyszenia Berliner Unterwelten.
Gärten der Welt – ogrody z całego świata w Marzahn
Do Gärten der Welt („Ogrodów Świata”) w dzielnicy Marzahn wybrałem się w maju 2022 roku. Na jednym terenie zebrano kilkanaście ogrodów tematycznych z różnych kultur – za każdym żywopłotem czeka coś innego.
Jednym z największych jest ogród chiński ze stawem i pawilonem herbacianym. Spokojniejszy jest ogród japoński ze strumieniem i kamieniami.
W ogrodzie koreańskim (Seouler Garten) stoją tradycyjne bramy i dom z charakterystycznymi dachami, a w szklarni urządzono ogród balijski z tropikalnymi roślinami i świątynnymi bramami.
Jest też ogród orientalny z długim kanałem pełnym fontann i krużgankiem wyłożonym kafelkami. Do tego włoski ogród renesansowy z fontanną, angielski dom kryty strzechą i labirynt z żywopłotów.
Nad ogrodami przejeżdża kolejka linowa, zbudowana na wystawę ogrodniczą IGA w 2017 roku – prowadzi na wzgórze Kienberg z platformą widokową. W maju dodatkowo wszystko kwitło: maki, czosnki ozdobne i kolorowe łąki.
Britzer Garten – wiosna w Neukölln
Britzer Garten na południu Berlina powstał na Federalną Wystawę Ogrodniczą w 1985 roku. Ma około 90 hektarów, a w jego środku leży sztuczne jezioro. Byłem tu pod koniec marca 2023 roku – drzewa były jeszcze gołe, ale zbocza już żółciły się od żonkili, a pierwsze drzewa zaczynały kwitnąć.
Wokół jeziora prowadzą ścieżki, kładki i mostki, jest kawiarnia nad wodą i wieża widokowa. Przez park jeździ też mała kolejka. W zagrodach pasą się owce i kozy.
Botaniczny Park Ludowy Blankenfelde-Pankow
Na samej północy Berlina, w Blankenfelde, leży Botaniczny Park Ludowy (Botanischer Volkspark Blankenfelde-Pankow). Byłem tu dwa razy – w lipcu 2021 i w maju 2022 roku. To mniej znane miejsce niż Ogród Botaniczny w Dahlem, ale ma jedną dużą zaletę: wstęp jest bezpłatny. Park powstał z dawnego ogrodu szkolnego i do dziś ma poletka z roślinami uprawnymi – zbożami, warzywami i roślinami oleistymi, z tablicami po niemiecku.
Są tu dwie wysokie szklarnie z lat 1928–1929, w tym jedna z kaktusami, oraz ściana geologiczna z przekrojem warstw skalnych z różnych regionów. W maju najładniej wyglądały kwitnące azalie i rododendrony, a na skraju parku w zagrodzie żyją daniele.
Grunewald – Grunewaldsee i pałac myśliwski
Grunewald to duży las na zachodzie Berlina. Najprościej dojechać do niego S-Bahnem do stacji Grunewald i od razu wejść między drzewa. W kwietniu 2022 roku poszedłem stąd nad jezioro Grunewaldsee – wokół niego prowadzi oznakowana ścieżka.
Nad brzegiem jeziora stoi pałac myśliwski Grunewald (Jagdschloss Grunewald) z 1542 roku – najstarszy zachowany pałac w Berlinie. Na dziedzińcu stoi rzeźba z dzikami, a ściany zdobią poroża. Niedaleko jest gospoda Forsthaus Paulsborn z dużym ogródkiem – dobre miejsce na przerwę w spacerze. Wiosną w Grunewald spacerowałem też w czasie pandemii, o czym wspominam we wpisie Berlin: co zobaczyć.
Lasy i jeziora na północy – Tegeler Forst, Tegeler See i Lübars
Dużo spacerowałem też po północnej części Berlina. Tegeler Forst to duży las z sosnami i bukami, w którym byłem o każdej porze roku – od wiosennego słońca w kwietniu 2022 roku po pierwszy śnieg w listopadzie tego samego roku. Wzdłuż niektórych ścieżek ludzie układają malowane kamienie z rysunkami i napisami.
W lesie rośnie też najwyższe drzewo Berlina. Według tablicy z 2022 roku to buk o wysokości 43,15 m, posadzony w 1843 roku. Las dochodzi do jeziora Tegeler See, drugiego co do wielkości w Berlinie.
Latem warto pojechać do Lübars – dawnej wsi na północnym skraju miasta, gdzie zamiast bloków są pola i łąki. W lipcu 2022 roku przeszedłem doliną strumienia Tegeler Fließ: ścieżki wśród pól, stawy i drewniane kładki przez mokradła. To wciąż Berlin, choć wygląda jak wieś.
Z bliższych miejsc odwiedzałem jeszcze Volkspark Jungfernheide z wieżą ciśnień i kanałem oraz jezioro Flughafensee z piaszczystą plażą – w czerwcu 2020 roku sporo osób się w nim kąpało. W styczniu 2021 roku, dwa miesiące po zamknięciu lotniska Tegel, spacerowałem tam wzdłuż jego ogrodzenia.
Informacje praktyczne
- Za darmo: Tiergarten, Viktoriapark, Volkspark Friedrichshain, Humboldthain (z tarasem na wieży), Botaniczny Park Ludowy Blankenfelde-Pankow, Grunewald, Tegeler Forst i Lübars.
- Płatne: Gärten der Welt (latem 2026 roku 9 € dla dorosłych, kolejka linowa osobno), Britzer Garten, wejście na Kolumnę Zwycięstwa i zwiedzanie pałacu Grunewald. Ceny zmieniają się co sezon, więc najlepiej sprawdzić je przed wyjazdem.
- Kiedy: najładniej jest od kwietnia do czerwca – w marcu i kwietniu kwitną żonkile i drzewa, w maju azalie i rododendrony. Wodospad w Viktoriapark działa tylko w cieplejszych miesiącach.
- Dojazd: wszędzie da się dojechać komunikacją miejską w strefie AB (do Gärten der Welt i Lübars najdłużej, ok. godziny z centrum). W lasach przyda się aplikacja z mapą, bo ścieżek jest bardzo dużo.
- Więcej Berlina: resztę atrakcji opisałem we wpisach Berlin: co zobaczyć i Berlin: muzea, a wycieczkę za miasto – we wpisie o Poczdamie i Wannsee.
Galeria zdjęć
