Przejdź do treści Przejdź do panelu bocznego Przejdź do stopki
Miejsce: Europa  UkrainaRok podróży: 2017~12 min czytania

W lipcu 2017 roku we czwórkę – z Michałem, Wiktorem i Patrycją (dołączyła do nas we Lwowie) – wybraliśmy się na prawie dwa tygodnie na Ukrainę. Wyprawę nazwaliśmy „Kierunek Ukraina”: powstała z niej seria filmów na YouTube, a w 2018 roku – prelekcja na festiwalu podróżniczym, którą przygotowaliśmy razem z Patrycją. Szczegółowe relacje z poszczególnych etapów są w osobnych wpisach – tutaj zebrałem wszystko w pigułce: trasę dzień po dniu, koszty, to, jak sprawdził się autostop, praktyczne porady i wnioski, które wynieśliśmy z tej podróży.

Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – trailer (w motywie z serialu Friends/Przyjaciele)0:47
Film: Kierunek Ukraina – trailer (w motywie z serialu Friends/Przyjaciele)

Interaktywny Spis Treści

  1. Plan i cele wyprawy
  2. Trasa dzień po dniu
  3. Granica i pierwsze wrażenia
  4. Lwów i skok ze spadochronem
  5. Autostop na Ukrainie
  6. Gorgany – tu kończy się cywilizacja
  7. Kijów – jeden wieczór na Majdanie
  8. Koszty (ceny z 2017 roku)
  9. Porady praktyczne
  10. Czego nauczyła nas ta wyprawa
  11. Filmy z wyprawy

Plan i cele wyprawy

Nigdy wcześniej nie byłem na wschodzie i spodziewałem się trochę innego świata. Plany zmieniały się tyle razy, że w końcu przyjęliśmy zasadę: po co planować wszystko. Początkowo chcieliśmy na przykład zwiedzić ukraińską część Bieszczad, a ostatecznie w ukraińskie góry pojechaliśmy w Gorgany. Mieliśmy za to listę celów: polskie Bieszczady, ukraińskie góry, skok ze spadochronem, podróżowanie autostopem, zwiedzanie Lwowa i Kijowa, poznanie życia na Ukrainie i sprawdzenie, ile prawdy jest w stereotypach o stosunku Ukraińców do Polaków. Na liście był też Czarnobyl, ale z niego zrezygnowaliśmy – do strefy wolno wjechać tylko z przewodnikiem, w ramach zorganizowanej wycieczki (wtedy ok. 200 dolarów), a to nie pasowało ani do naszego budżetu, ani do trasy. Wszystkie pozostałe cele udało się zrealizować, choć Kijów zwiedziliśmy tylko częściowo – starczyło nam na niego jednego wieczoru.

Na całe dwa tygodnie każdy miał tylko mały plecak – do domu wracaliśmy samolotem z Kijowa.

Wróć do spisu treści


Trasa dzień po dniu

  • 1–3 lipca – Polska: pociągiem z Olsztyna do Rzeszowa, gdzie przenocował nas Michał – mój kumpel z Olsztyna, który tam studiował – i wieczorem zwiedziliśmy miasto; potem autobusem do Polańczyka nad Jeziorem Solińskim i Bieszczady – Połonina Caryńska z Kruhlym Wierchem (1297 m) i Tarnica (1346 m). Więcej: Bieszczady – Połonina Caryńska i Tarnica.
  • 4 lipca – granica: przejście w Krościenku i autostopem przez Sambor do Lwowa.
  • 5–8 lipca – Lwów: centrum i opera, Cmentarz Orląt Lwowskich, skansen w Szewczenkowskim Gaju, Wysoki Zamek, Dom Legend i kilka ciekawych lokali. Więcej: Autostop + zwiedzanie Lwowa.
  • 7 lipca – skok ze spadochronem na aerodromie w Cuniowie pod Lwowem. Więcej: Skok ze spadochronem pod Lwowem.
  • 9 lipca – Bursztyn: miał być tylko postój nad jeziorem w drodze w góry, a skończył się rockowym wieczorem z poznanymi Ukraińcami (na placu zabrzmiał nawet „Teksański” zespołu Hey) i noclegiem u jednego z nich.
  • 10–11 lipca – Gorgany: autostopem przez Iwano-Frankiwsk i Jaremcze do Jabłonicy, wejście na Chomiak (1542 m).
  • 12 lipca – Kijów: marszrutkami do Czerniowców, BlaBlaCarem do Kijowa i wieczór na Majdanie. Więcej o Gorganach i Kijowie: Gorgany + wieczór w Kijowie.
  • 13 lipca: samolotem z Kijowa do Warszawy – na lotnisku zgubiliśmy się z Wiktorem, który nie zdążył wymienić karty SIM na polską.

Lądem przejechaliśmy w przybliżeniu 1800 km – od Olsztyna aż po Kijów (według Google Maps to ok. 29 godzin samej jazdy). Dwa dni przed wyjazdem wróciłem jeszcze z rowerowej wycieczki do Piramidy w Rapie, więc lipiec zaczął się bardzo intensywnie.

W Rzeszowie, gdzie spędziliśmy pierwszy wieczór, przy rondzie Dmowskiego stoi Pomnik Czynu Rewolucyjnego – mierząca ok. 38 m konstrukcja Mariana Koniecznego, odsłonięta 1 maja 1974 roku. Od lat trwa spór o jego przyszłość, a w 2024 roku pomnik wpisano do rejestru zabytków.

Ostatni dzień w Polsce spędziliśmy na Tarnicy – z najwyższego szczytu polskich Bieszczad widać już góry po ukraińskiej stronie, dokąd następnego dnia ruszaliśmy.

Wróć do spisu treści


Granica i pierwsze wrażenia

Pod przejście graniczne w Krościenku zostaliśmy podwiezieni, a dalej mieliśmy jechać już autostopem. Straż graniczna uprzedziła nas, że w tym miejscu właściwie nie mamy szans na stopa i że nie jest to najbezpieczniejsze rozwiązanie – radzili uważać na pieniądze i nie obnosić się z drogim sprzętem. Kilkanaście minut później zatrzymał się jednak dostawczak z dwoma Ukraińcami, którzy wieźli z Polski lodówkę i mikrofalówkę i załatwiali na granicy zwrot podatku. Mimo niekorzystnego kursu hrywny taki sprzęt wciąż bardziej opłaca się im kupować w Polsce – na Ukrainie większość elektroniki i tak sprowadza się z Polski, a w ten sposób omijają cło. Uwaga na samą okolicę przejścia: rośnie tam ogromnie dużo barszczu Sosnowskiego, którego nie wolno dotykać.

Krościenko należy do Polski dopiero od 1951 roku. Polska i ZSRR wymieniły się wtedy terenami o powierzchni ok. 480 km² – Polska oddała okolice Sokala i Bełza, gdzie były złoża węgla, a w zamian dostała m.in. Ustrzyki Dolne, Czarną i właśnie Krościenko. Polaków spod Bełza przesiedlono wtedy m.in. do Ustrzyk Dolnych.

Pierwsze wrażenia po ukraińskiej stronie to fatalne drogi, piękne krajobrazy i cerkwie, a także polskie napisy, które wciąż można dostrzec na starych budynkach.

Na zachodzie kraju co krok widać pomniki i flagi nawiązujące do UPA, co na początku budziło w nas mieszane uczucia. Rozmowy z Ukraińcami pokazały jednak, że nie łączą tego z wrogością wobec Polaków – raczej widzą w nas „starszych braci” i nieraz słyszeliśmy, że fajnie byłoby, gdyby na Ukrainie było jak w Polsce. Najczęściej spotykaliśmy się z ogromną ciekawością i serdecznością; zwłaszcza na prowincji mieliśmy wrażenie, że to my jesteśmy dla miejscowych większą atrakcją niż oni dla nas.

Wróć do spisu treści


Lwów i skok ze spadochronem

Lwów zachwyca ogromną starówką i pięknymi kamienicami, choć wiele z nich sprawia wrażenie, jakby nikt o nie nie dbał. Na ulicach zdaje się obowiązywać prawo silniejszego, a autobusy bywają wypchane do granic możliwości – do tego stopnia, że pieniądze za bilet podaje się z rąk do rąk aż do kierowcy. I nigdy nie zginęły.

Najlepszy widok na miasto jest z Wysokiego Zamku – wzgórza, na którym przez kilka wieków stał zamek królewski, a dziś wznosi się usypany w XIX wieku Kopiec Unii Lubelskiej (413 m n.p.m.).

Najmocniejszym punktem całej wyprawy był dla mnie skok ze spadochronem. W Polsce skok z instruktorem kosztował wtedy ok. 800 zł, a pod Lwowem cały dzień – z dojazdem, szkoleniem i certyfikatem – kosztował nas ok. 130 zł. Skakaliśmy samodzielnie, z ok. 800 m, w systemie wojskowym: spadochron otwiera się automatycznie po 2–3 sekundach. Szkolenie odbywało się po ukraińsku, ale ukraiński jest na tyle podobny do polskiego, że najważniejsze rzeczy zrozumieliśmy, a lądowanie i tak ćwiczyliśmy do skutku.

Wróć do spisu treści


Autostop na Ukrainie

Autostop był jednym z celów wyprawy i sprawdził się lepiej, niż się spodziewaliśmy – choć Ukraińcy w większości nie znają tej idei. Ludzie regularnie podchodzili do nas, żeby pokazać drogę na najbliższy przystanek autobusowy albo dworzec, a kierowcy marszrutek patrzyli na nas jak na zjawisko. Kilka razy ktoś zaproponował płatną podwózkę, a gdy odmawialiśmy, patrzył na nas jak na dziwaków i jechał dalej. Za to wielu kierowców – pewnie z ciekawości – brało nas wszystkich naraz; nie sądzę, żeby w Polsce ktoś tak łatwo zabrał cztery osoby z plecakami. Czasem trzeba się było jednak podzielić na dwie grupy.

Z Sambora do Lwowa czekaliśmy ok. pół godziny, a kierowca dowiózł nas pod sam apartament. Z Bursztyna do Iwano-Frankiwska pojechaliśmy w cztery osoby jednym autem, potem autobusem na wylotówkę i znów stopem w stronę Jaremcza. Tam pierwsze auto, które się zatrzymało, miało tylko dwa wolne miejsca – pojechali nim Patrycja z Wiktorem, a my z Michałem po długim czekaniu wsiedliśmy do marszrutki. Gdy przez dłuższy czas nikt się nie zatrzymywał, marszrutka była najlepszym wyjściem – to tani i wszechobecny transport, choć nie najwygodniejszy.

Po drodze z Bursztyna mijaliśmy Elektrownię Bursztyn – elektrownię węglową o mocy ok. 2300 MW, zbudowaną w latach 1962–1969, z dwoma kominami po 250 m. Woda do chłodzenia pochodzi ze zbiornika na rzece Gniła Lipa, utworzonego w 1965 roku – to w nim się kąpaliśmy. Od 2002 roku elektrownia i okoliczna sieć tworzyły tzw. Bursztyńską Wyspę Energetyczną: pracowały razem z siecią europejską, oddzielnie od reszty Ukrainy. W 2022 i 2024 roku elektrownię poważnie uszkodziły rosyjskie rakiety. Wieczór w Bursztynie opisuję we wpisie Gorgany + wieczór w Kijowie.

Wróć do spisu treści


Gorgany – tu kończy się cywilizacja

Jabłonica to jedna z ostatnich miejscowości w Gorganach z prądem i bieżącą wodą – dalej cywilizacja się kończy. Nocleg kosztował ok. 15 zł za dobę, a w barze obok gospodyni gotowała ze swojskich produktów i parzyła herbatę z samodzielnie zebranych ziół. W okolicy natrafiliśmy na przedwojenne słupki graniczne – pamiątkę po czasach, gdy przebiegała tu granica Polski.

Jabłonica leży pod Przełęczą Tatarską (931 m n.p.m.), która oddziela Gorgany od Czarnohory. W okresie międzywojennym biegła tędy granica Polski z Czechosłowacją, a od marca 1939 roku – z Węgrami. To właśnie tą przełęczą 19 września 1939 roku przeszło na Węgry ok. 1500 żołnierzy 10. Brygady Kawalerii płk. Stanisława Maczka.

Na Chomiak (1542 m) prowadziły świeżo wytyczone szlaki – przez lasy, rumowiska skalne i długie tunele w kosodrzewinie. Wstęp na szlak kosztował dla studentów niecałe 2 zł. Warto pamiętać, że w okolicy nie było żadnych służb medycznych, a mapę można było kupić najwyżej w Jaremczu – na miejscu już nie.

Wróć do spisu treści


Kijów – jeden wieczór na Majdanie

Z Jabłonicy marszrutkami dojechaliśmy do Czerniowców (ok. 160 km w 4 godziny), a stamtąd BlaBlaCarem do Kijowa – kolejne ok. 700 km. Dotarliśmy wieczorem, więc zdążyliśmy zobaczyć głównie Plac Niepodległości (Majdan), gdzie wciąż widać było ślady po kulach i zdjęcia poległych podczas protestów zimą 2014 roku, a potem posiedzieć na wyspie na Dnieprze. To za mało na osobny wpis.

Podczas protestów Euromajdanu na placu i w okolicznych ulicach zginęło ponad 100 protestujących – na Ukrainie nazywa się ich Niebiańską Sotnią. Najwięcej osób zginęło 20 lutego 2014 roku, kiedy do demonstrantów strzelali snajperzy. Nad placem góruje Pomnik Niepodległości – ok. 61-⁠metrowa kolumna z figurą Bereginii, postawiona w 2001 roku, na 10-⁠lecie niepodległości Ukrainy.

Wróć do spisu treści


Koszty (ceny z 2017 roku)

Dla nas – przy ówczesnym kursie hrywny (w lipcu 2017 roku 1 hrywna kosztowała ok. 14 groszy, w listopadzie 2026 roku – ok. 9 groszy; kursy NBP) – Ukraina była bardzo tania. Kilka przykładowych cen w przeliczeniu na złotówki:

  • Jedzenie we Lwowie: pizza – kilkanaście złotych, litrowe piwo – ok. 5 zł; w naszym ulubionym barze za kilkanaście złotych była pizza, piwo i duży kawałek ciasta.
  • Wieczór w Bursztynie: pizza i napoje w ilościach więcej niż zadowalających – ok. 20 zł na osobę.
  • Uber we Lwowie: ok. 5 zł za kurs ponad 2 km dla czterech osób; taksówki też były bardzo tanie.
  • Skok ze spadochronem: ok. 130 zł razem z dojazdem na aerodrom i certyfikatem.
  • Nocleg w Jabłonicy: ok. 15 zł za dobę; we Lwowie wynajęliśmy niedrogi apartament.
  • Wejście na szlak w Gorganach: niecałe 2 zł (bilet studencki).

Wróć do spisu treści


Porady praktyczne

  • Sytuacja w 2026 roku: od lutego 2022 roku na Ukrainie trwa wojna, a polskie MSZ zalicza ją do krajów z najwyższym stopniem ostrzeżeń – przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualne komunikaty na gov.pl. Przestrzeń powietrzna jest zamknięta dla lotów pasażerskich, więc z Kijowa nie da się dziś wrócić samolotem – na Ukrainę jeździ się tylko lądem.
  • Granica: na przejściach trzeba liczyć się z długim, nawet kilkugodzinnym czekaniem.
  • Pieniądze i bezpieczeństwo: lepiej nie obnosić się z drogimi rzeczami – tak radziła też straż graniczna w Krościenku.
  • Transport: w miastach najtańsze i najwygodniejsze są Uber i taksówki, między miastami – autostop, marszrutki i BlaBlaCar. Przydaje się tabliczka z nazwą miasta napisaną cyrylicą.
  • Język: ukraiński jest na tyle podobny do polskiego, że sporo da się zrozumieć; z angielskim bywa trudniej – nawet szkolenie na aerodromie, mimo angielskiej strony internetowej, było tylko po ukraińsku.
  • Bagaż: na dwa tygodnie autostopu wystarczy mały plecak.
  • Prąd i gniazdka (stan na 2026 rok): gniazdka typu C i F, 230 V, 50 Hz – polskie wtyczki pasują (F różni się od polskiego typu E tylko sposobem uziemienia), więc adapter nie jest potrzebny.
  • Góry: mapę Gorganów warto kupić wcześniej – w 2017 roku najbliżej można ją było dostać w Jaremczu – a w plecaku mieć kurtkę przeciwdeszczową.

Wróć do spisu treści


Czego nauczyła nas ta wyprawa

  1. Autostop działa – także na większe odległości i nawet w kraju, w którym mało kto zna tę ideę.
  2. Lęk wysokości da się pokonać – skok ze spadochronem był dla mnie wygraną walką z samym sobą.
  3. Stereotypy warto sprawdzać na miejscu – stosunek Ukraińców do Polaków okazał się zupełnie inny, niż się obawialiśmy, a przy okazji poznaliśmy wiele miejscowych zwyczajów.
  4. Przygoda jest blisko – żeby przeżyć coś ciekawego, nie trzeba wyjeżdżać daleko od Polski.
  5. Spontaniczna zmiana planów może wyjść na dobre – tak było z nieplanowanym dniem i wieczorem w Bursztynie.

Ta podróż jest dla nas wyjątkowa jeszcze z jednego powodu – to po niej zostaliśmy z Patrycją parą. Pięć lat później miejsca, przez które przejeżdżaliśmy, pojawiły się w wiadomościach o wojnie, a ludzi, których spotkaliśmy po drodze – kierowców, którzy zabierali nas na stopa, i nowych znajomych z Bursztyna – wspominamy z ogromną sympatią.

Wróć do spisu treści


Filmy z wyprawy

Całą wyprawę nagrywaliśmy kamerkami sportowymi Xiaomi Yi Action – powstało z tego sześć odcinków „Kierunku Ukraina” i zwiastun w motywie z serialu „Przyjaciele” (jest na górze wpisu). Oto wszystkie odcinki:

Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – Rzeszów, Polańczyk, Bieszczady (Połonina Caryńska, Tarnica) 1-3 lipca 20178:57
Film: Kierunek Ukraina – Rzeszów, Polańczyk, Bieszczady (Połonina Caryńska, Tarnica) 1-3 lipca 2017
Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – Krościenko, Lwów (centrum, Cmentarz Orląt Lwowskich, skansen) 4-6 lipca 20175:58
Film: Kierunek Ukraina – Krościenko, Lwów (centrum, Cmentarz Orląt Lwowskich, skansen) 4-6 lipca 2017
Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – skoki spadochronowe z 4 perspektyw (Aerodrom Cuniów koło Lwowa) 7 lipca 20178:51
Film: Kierunek Ukraina – skoki spadochronowe z 4 perspektyw (Aerodrom Cuniów koło Lwowa) 7 lipca 2017
Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – Lwów (Wysoki Zamek, Dom Legend, Kryjówka) 8 lipca 20174:01
Film: Kierunek Ukraina – Lwów (Wysoki Zamek, Dom Legend, Kryjówka) 8 lipca 2017
Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – Lwów (wyprowadzka), Bursztyn (jezioro, impreza) 9 lipca 20174:23
Film: Kierunek Ukraina – Lwów (wyprowadzka), Bursztyn (jezioro, impreza) 9 lipca 2017
Miniatura filmu: Kierunek Ukraina – Gorgany (Jabłonica, Chomiak), Kijów, Warszawa 10-13 lipca 20178:18
Film: Kierunek Ukraina – Gorgany (Jabłonica, Chomiak), Kijów, Warszawa 10-13 lipca 2017

Wróć do spisu treści


Spodobał Ci się artykuł?

Zostań ze mną w podróży – obserwuj mnie tam, gdzie lubisz najbardziej.

Zostaw komentarz

Udostępnij ten wpis

XWhatsApp