
Saksońska Szwajcaria to niemiecki park narodowy w górach przy granicy z Czechami, po obu brzegach Łaby, ok. 30 km na południowy wschód od Drezna. Wzniesienia sięgają tu 400–500 m n.p.m. (najwyższy szczyt ma 562 m), ale na niewielkim obszarze jest wyjątkowo dużo form skalnych: pojedyncze piaskowcowe turnie, na które prowadzą schodki i drabinki, jaskinie, bramy skalne, wodospady, wąskie przejścia oraz stare twierdze i ich ruiny. Krajobraz przypomina nasze Góry Stołowe. Spędziliśmy tu pięć dni – od 27 września do 1 października 2020 roku – i każdego dnia przechodziliśmy kolejne zaplanowane szlaki, łącznie ok. 65 km. Wcześniej, w drodze, zwiedziliśmy Drezno.
Interaktywny Spis Treści
- Pogoda – największym wrogiem była mgła
- Most Bastei i ruiny twierdzy Neurathen
- Lilienstein i Königstein
- Schrammsteine we mgle
- Winterstein, jaskinie i wodospad
- Informacje praktyczne – nocleg, transport, zakupy
Pogoda – największym wrogiem była mgła
Przed wyjazdem mieliśmy fatalną prognozę, choć kilka dni wcześniej było ponad 20 stopni i słońce. Na szczęście poprawiła się na tyle, że tylko jednego dnia przez ok. 3 godziny lekko padało, a innego pokropiło. Temperatura była całkiem w porządku: najzimniejszego dnia 13°C, najcieplejszego 18°C. Naszym największym wrogiem okazała się mgła – przez nią nie zobaczyliśmy m.in. całego kompleksu skalnego Schrammsteine. Rozwiązaniem byłoby wychodzenie na szlak później, a w konsekwencji jego skrócenie i powrót ok. zachodu słońca.


Most Bastei i ruiny twierdzy Neurathen
Najbardziej znanym miejscem Saksońskiej Szwajcarii nie jest konkretna skała, tylko most Bastei (Basteibrücke) łączący piaskowcowe turnie wysoko nad Łabą. Pierwszy, drewniany most powstał tu w 1824 roku; obecny, kamienny, ma prawie 77 m długości. Na szlak do niego ruszyliśmy z drugiego brzegu Łaby – przeprawiliśmy się promem do Niederrathen (części uzdrowiska Kurort Rathen), a po drodze w górę mijaliśmy punkty widokowe na rzekę i oba brzegi Rathen.


Tuż obok mostu leżą ruiny średniowiecznej skalnej twierdzy Neurathen, które można odpłatnie zwiedzić – kładkami i schodami wśród skał. Niespodzianką były opisy miejsc po polsku. Z twierdzy jest jeden z najlepszych widoków na sam most.

Neurathen to największa średniowieczna skalna twierdza Saksońskiej Szwajcarii – sam zamek zajmował ok. 220 × 100 m, a zamek w Rathen wzmiankowano już w 1289 roku. W maju 1469 roku, po ponad rocznym oblężeniu, wojska elektora i margrabiego zdobyły go i spaliły. Część ruin zrekonstruowano podczas wykopalisk z lat 1982–1984 jako muzeum na wolnym powietrzu. Uwaga: od września 2023 roku twierdza jest zamknięta z powodu ruchów skał i jesienią 2026 roku nadal nie można jej zwiedzać, ale szlak przez most Bastei jest otwarty.
Z rejonu Bastei do doliny Amselgrund schodzi wąwóz Schwedenlöcher, długi na niecały kilometr. Ścieżkę przez niego otwarto 1 maja 1886 roku, a po remoncie z lat 1967–1968 liczy ona 777 stopni. Nazwę wiąże się z wojną trzydziestoletnią: w sierpniu 1639 roku szwedzcy żołnierze zniszczyli pobliską wieś Rathewalde, a jej mieszkańcy schronili się w wąwozie. Niżej, przed Kurort Rathen, leży wąskie jezioro Amselsee – zbiornik długi na ok. 540 m, ukończony w 1934 roku dla ochrony przed powodzią, jako zapas wody do gaszenia pożarów i do hodowli ryb. Pływa się po nim łódkami wiosłowymi.
Lilienstein i Königstein
Lilienstein (415 m) to samotna stołowa góra po prawej stronie Łaby, widoczna z daleka – także z naszej bazy w Bad Schandau. Na szczyt prowadzą strome schody, a z góry oglądaliśmy dolinę Łaby zatopioną we mgle.

Co ciekawe, Lilienstein to jedyna stołowa góra na prawym brzegu Łaby. Jak przypomina tablica na szczycie, 26 lipca 1708 roku wszedł na nią August II Mocny – jako pierwszy władca Saksonii – a według tradycji południowe podejście wykuto specjalnie dla niego. Na pamiątkę kazał postawić na wschodnim krańcu szczytu obelisk. W 1966 roku zniszczył go piorun, a w 2008 roku, na 300. rocznicę wejścia, odtworzono go.
Po zejściu z Lilienstein mieliśmy przed sobą widok na twierdzę Königstein – jedną z największych górskich fortyfikacji w Europie, wznoszącą się na płaskowyżu po drugiej stronie rzeki – i na miasteczko Königstein nad Łabą.


Pfaffenstein i Barbarine
Na lewym brzegu Łaby, niedaleko Königstein, wznosi się Pfaffenstein (434,6 m). Na jego płaskowyż prowadzi m.in. północne podejście przez wąską szczelinę Nadelöhr („ucho igielne”), otwarte w 1897 roku. Ludzie mieszkali tu już ok. 3000 lat temu – po zachodniej stronie zachował się ok. 200-metrowy wał z epoki brązu. Symbolem góry jest Barbarine – iglica skalna wysoka na 42,7 m. Według legendy to dziewczyna, którą matka zamieniła w kamień, bo w niedzielę zamiast do kościoła poszła na jagody. Wspinacze pierwszy raz weszli na nią w 1905 roku, ale od 1975 roku wspinaczka jest tu zakazana, a szczeliny w skale wypełniono i wzmocniono, żeby iglica się nie rozpadła.
Schrammsteine we mgle
Schrammsteine to rozległa grupa skalnych turni na wschód od Bad Schandau, z widokami na dolinę Łaby i pobliskie stołowe góry. My mieliśmy pecha: tego dnia mgła utrzymywała się aż do naszego zejścia z gór, więc z punktów widokowych widzieliśmy głównie biel. Tym bardziej warto obserwować prognozę i ewentualnie wyjść na szlak później.

Grupa Schrammsteine liczy aż 80 szczytów, a najwyższy z nich, Hohe Torstein, ma 425 m. Na końcu przedniej części grupy jest punkt widokowy Schrammsteinaussicht (417 m).
Grań przecinają trzy wielkie pionowe szczeliny zwane Schrammtore. Od nich na górę prowadzi szlak Wildschützensteig – ostatnie metry pokonuje się po żelaznych drabinach, a w górnej części szlak jest jednokierunkowy, więc schodzi się sąsiednim Jägersteig.
Winterstein, jaskinie i wodospad
W tylnej części Saksońskiej Szwajcarii weszliśmy na Winterstein (389 m) – prowadzą na niego strome schody i liczne drabiny, a na szczycie zachowały się pozostałości średniowiecznego zamku.


W okolicy jest też kilka jaskiń. Jaskinia złodzieja (Diebskeller) jest całkiem głęboka, a w środku stoi kamienny stolik. Z jaskini krawca (Schneiderloch) rozciąga się widok na skalne turnie.


Tuż obok jest Kuhstall („obora”) – po Pravčickiej bramie na czeskiej stronie druga co do wielkości brama skalna w Górach Połabskich: ma 11 m wysokości i 17 m szerokości. Według jednego z wyjaśnień nazwy w czasie wojny trzydziestoletniej okoliczni mieszkańcy ukrywali tu bydło przed szwedzkimi żołnierzami. Przez wąską szczelinę obok bramy prowadzą strome schody Himmelsleiter („drabina do nieba”) na punkt widokowy i do resztek średniowiecznego zamku Wildenstein. Przy bramie od 1824 roku działa gospoda.
W dolinie potoku Kirnitzsch zajrzeliśmy jeszcze do wodospadu Lichtenhainer Wasserfall, spływającego po omszałych głazach.

Wodospad jest w dużej mierze „inscenizowany”: od 1830 roku wodę potoku spiętrza się za jazem i co pół godziny na kilka minut spuszcza, żeby zwiedzający zobaczyli mocniejszy strumień. Po zniszczeniach burzowych z 2021 roku pokazy oficjalnie wznowiono 11 kwietnia 2025 roku. Szachulcowa gospoda przy wodospadzie pochodzi z 1852 roku, a od 1898 roku jest tu końcowy przystanek tramwaju Kirnitzschtalbahn.
Informacje praktyczne – nocleg, transport, zakupy
- Baza – nocowaliśmy w Bad Schandau, uzdrowisku nad Łabą, między dwiema częściami parku. Znaleźliśmy miejsce w dobrej lokalizacji, dużo tańsze od konkurencji. Minusem był brak chodnika do obiektu (kawałek drogi szło się ulicą) i brak normalnego ogrzewania – próbowaliśmy ogrzać się, paląc w kominku.
- Transport – komunikacja publiczna (pociągi, autobusy, promy przez Łabę) jest tu bardzo dobrze zorganizowana. Z Drezna do Kurort Rathen i Bad Schandau dojeżdża pociąg podmiejski (S-Bahn).
- Zakupy – co w Niemczech rzadkie, w Lidlu można było zrobić zakupy w niedzielę – pewnie ze względu na turystów.
- Kiedy – pod koniec września mieliśmy 13–18°C, ale rano często mgłę. Jeśli prognoza ją zapowiada, lepiej wyjść później i zostać do zachodu słońca.
- Szlaki – większość szczytów to pojedyncze skały, na które prowadzą schodki, kładki i drabinki – przyda się dobra kondycja i brak lęku wysokości. My przez pięć dni przeszliśmy ok. 65 km.
- Kirnitzschtalbahn – tramwaj kursuje przez cały rok z Bad Schandau (przystanek przy Kurparku) doliną Kirnitzsch do wodospadu Lichtenhainer Wasserfall; trasa ma 7,9 km. Bilety jednorazowe i dzienne mają osobną, wyższą taryfę, ale honorowany jest Deutschlandticket.

Wypad uważamy za bardzo udany – zaliczyliśmy zdecydowaną większość punktów, które chcieliśmy zobaczyć, a mimo zapowiedzi pogoda okazała się dla nas dość łaskawa. Po czeskiej stronie granicy park ma kontynuację – Czeską Szwajcarię.


















