Szczecin to stolica województwa zachodniopomorskiego, położona nad Odrą i jeziorem Dąbie. Kiedyś napisałem o nim, że to miasto „nad morzem”, które nie ma do niego dostępu – do Bałtyku jest stąd jeszcze kawał drogi, ale port, nabrzeża i statki widać tu na każdym kroku. W latach 2018–2026 bywałem w Szczecinie wiele razy. W tym wpisie zebrałem miejsca, które przy tych okazjach fotografowałem: Wały Chrobrego, Zamek Książąt Pomorskich i Stare Miasto, bulwary i Łasztownię, zabytki Śródmieścia, Jasne Błonia z Różanką i jeziora w granicach miasta, a do tego dwie wycieczki w okolice – do Krzywego Lasu pod Gryfinem i do Nowego Warpna. Podziemia i opuszczone fabryki opisałem osobno, we wpisie o urbeksie w Szczecinie i Policach.
Interaktywny Spis Treści
- Wały Chrobrego – taras nad Odrą
- Zamek Książąt Pomorskich i Stare Miasto
- Bulwary nad Odrą i Łasztownia
- Śródmieście – bramy, ratusze i mural
- Jasne Błonia i Różanka
- Jeziora i Międzyodrze w granicach miasta
- Krzywy Las pod Gryfinem
- Nowe Warpno nad Zalewem Szczecińskim
- Informacje praktyczne
Wały Chrobrego – taras nad Odrą
Wały Chrobrego to taras widokowy na skarpie nad Odrą, długi na ok. 500 metrów. Zbudowano go w latach 1902–1921 na miejscu dawnego Fortu Leopolda, według koncepcji miejskiego architekta Wilhelma Meyera-Schwartaua. Przed wojną nosił nazwę Hakenterrasse – od nadburmistrza Hermanna Hakena, z którego inicjatywy powstał. Na tarasie stoją monumentalne gmachy: Urząd Wojewódzki, Muzeum Narodowe i budynki Politechniki Morskiej. Zdjęcia zrobiłem w słoneczny dzień, 9 maja 2021 roku.
W osi tarasu, w murze oporowym, jest półkolista nisza z posągami, a przed nią szeroka fontanna. Przed fontanną stoją dwie wieże oświetleniowe stylizowane na latarnie morskie, a po bokach – dwa mniejsze tarasy z kopułami na kolumnach. Na środku górnego tarasu stoi rzeźba „Herkules walczący z centaurem”. Dwa biegi schodów prowadzą w dół, na nabrzeże, przy którym cumują statki.
Zamek Książąt Pomorskich i Stare Miasto
Kilkaset metrów od Wałów, na Wzgórzu Zamkowym, stoi Zamek Książąt Pomorskich. Budowę murowanej siedziby rozpoczął w 1346 roku książę Barnim III, a renesansowy wygląd zamek zawdzięcza przebudowom z XVI wieku – największa trwała w latach 1573–1582. W 1944 roku bombardowania mocno go zniszczyły, a odbudowa według dawnego wyglądu trwała od 1958 do 1980 roku. Dziś działają tu Opera na Zamku, kino i sale koncertowe. Po dziedzińcach można chodzić bez biletu – na największym byłem w październiku 2020 roku.
Nad dziedzińcem wznosi się Wieża Zegarowa, a najwyższa z zamkowych wież to Wieża Dzwonów – na nią i na Taras Książęcy na dachu północnego skrzydła wchodzi się z biletem. Zamek dobrze widać też z drugiego brzegu Odry, z Bulwaru Gdyńskiego. To zdjęcie zrobiłem w marcu 2025 roku – pod zamkiem, nad samą wodą, stoją kamienice Podzamcza.
Z zamku schodami schodzi się na Rynek Sienny – dawny rynek Starego Miasta, mocno zniszczony w czasie wojny. Stoi przy nim gotycki Ratusz Staromiejski z XV wieku, w którym działa Muzeum Historii Szczecina, i odbudowane, kolorowe kamienice z kawiarniami i restauracjami. Byłem tu w sierpniu 2020 roku wieczorem.
Kawałek dalej, na placu Orła Białego, stoi barokowa Fontanna z Orłem z lat 1729–1732. Nad dachami widać stąd wieżę archikatedry św. Jakuba. Wieża ma 110 metrów wysokości, a na taras widokowy na wysokości 56 metrów można wjechać windą. Zdjęcie fontanny zrobiłem w październiku 2020 roku, a katedry – w czerwcu tego samego roku.
Bulwary nad Odrą i Łasztownia
Wzdłuż lewego brzegu Odry, od mostu kolejowego do Trasy Zamkowej, ciągnie się Bulwar Piastowski. W ciepły czerwcowy wieczór 2021 roku na schodach nad wodą siedziały tłumy ludzi.
Na bulwarze stoi rzeźba szczecińskich beczek – z jednej wysypują się metalowe śledzie. Nawiązuje do historii miasta, które bogaciło się m.in. na połowach śledzi. Sfotografowałem ją w marcu 2025 roku.
Po drugiej stronie Odry Zachodniej leży Łasztownia – dawna wyspa portowa, na której powstały bulwary, przystań jachtowa i lokale. W maju 2021 roku z przystani widać było po drugiej stronie wody Wały Chrobrego, a nad nabrzeżem stał duży napis SZCZECIN.
Z Trasy Zamkowej, estakady łączącej oba brzegi, widać panoramę Starego Miasta – z zamkiem, wieżą katedry i kamienicami Podzamcza.
Śródmieście – bramy, ratusze i mural
W Śródmieściu zachowały się dwie barokowe bramy z dawnych fortyfikacji: Brama Portowa i Brama Królewska. Obie zbudowano w latach 1725–1728 według projektu Gerharda Corneliusa van Wallrawe, a rzeźby wykonał Bartholomé Damart. W Bramie Portowej działa dziś scena teatralna, a w Bramie Królewskiej, dawniej Anklamskiej – cukiernia. Obie sfotografowałem 9 maja 2021 roku.
Przy placu Batorego stoi neogotycki Czerwony Ratusz z lat 1875–1879, zaprojektowany przez Konrada Kruhla. Do 1945 roku urzędowały w nim władze miasta, a dziś mieści się tu m.in. Urząd Morski. Obok, przy ul. Rybackiej, wyrasta wieża rektoratu Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego – ma 68 metrów wysokości. Gmach zbudowano w latach 1900–1902 dla urzędów miejskich, według projektu Wilhelma Meyera-Schwartaua, autora Wałów Chrobrego. Między budynkami, na placu Tobruckim, zachował się basen Fontanny Manzla z 1898 roku – jej figury usunięto w czasie wojny, a dziś stoi w nim kotwica na skale.
Zielony gmach Urzędu Miasta przy placu Armii Krajowej nazywany jest „Szpinakowym Pałacem”. Zbudowano go w latach 1924–1927 jako siedzibę władz prowincji pomorskiej, a zielony tynk przywrócono podczas remontu zakończonego w 2013 roku. Byłem tu w lipcu 2023 roku.
Niedaleko Dworca Głównego, przy ul. Kolumba, ciągnie się długi mural z napisem SZCZECIN. Przechodziłem obok niego kilka razy w latach 2021–2026, to zdjęcie jest z kwietnia 2023 roku.
Ciekawostka: na stromej ul. Kusocińskiego, przy znaku ostrzegającym o 12-procentowym spadku, nagrano internetowy hit „Ale urwał!”. Zdjęcie zrobiłem we wrześniu 2020 roku.
Jasne Błonia i Różanka
Na północ od centrum leżą Jasne Błonia im. Jana Pawła II, urządzone w latach 1925–1927 na dawnych gruntach rodziny Quistorpów. Imię papieża noszą od mszy, którą Jan Paweł II odprawił tu w 1987 roku. Nad błoniami stoi Pomnik Czynu Polaków – trzy brązowe orły na stalowych kolumnach. Zaprojektował go Gustaw Zemła, a odsłonięto go 3 września 1979 roku. Byłem tu w lipcu 2023 roku.
Obok Jasnych Błoń zaczyna się Park Kasprowicza, a w nim Różanka. Według tablicy przy alejce ogród różany otwarto w 1928 roku i posadzono w nim 8 tysięcy krzewów róż. W 2007 roku przywrócono mu pierwotną funkcję i dziś rośnie tu ok. 100 gatunków róż. W połowie lipca 2023 roku krzewy kwitły.
Jeziora i Międzyodrze w granicach miasta
W granicach Szczecina jest sporo lasów i jezior. Na zachodnim skraju miasta, w Puszczy Wkrzańskiej, leży Jezioro Głębokie. Dookoła prowadzi łatwa, utwardzona ścieżka, a nad brzegiem są plaże i miejsca do odpoczynku. Byłem tu pod koniec lutego 2021 roku, w słoneczny dzień.
Na prawym brzegu Odry, w Zdrojach, leży Jezioro Szmaragdowe. Powstało w wyrobisku dawnej kopalni kredy i margla, którą eksploatowano od 1862 roku. W lipcu 1925 roku górnicy natrafili na wodę i kopalnię zalało. Jezioro ma do 18 metrów głębokości, a kąpiel jest w nim zabroniona. Nad brzegiem zachował się betonowy most po torowisku kopalnianej kolejki – byłem przy nim w sierpniu 2020 roku.
Na wschodzie miasta rozciąga się jezioro Dąbie – ma ok. 54 km² powierzchni i przez Odrę łączy się z Zalewem Szczecińskim. W dzielnicy Dąbie jest nad nim marina z długimi pomostami. Zdjęcie zrobiłem w czerwcu 2020 roku.
Między Odrą Zachodnią a Regalicą leży Międzyodrze – bagnista dolina pocięta starorzeczami i kanałami o łącznej długości ponad 200 km. W czerwcu 2021 roku pływałem tu kajakiem. Przy niektórych kanałach zostały stare umocnienia z cegły i betonu.
Krzywy Las pod Gryfinem
Ok. 4 km od Gryfina, w Nowym Czarnowie, niedaleko Elektrowni Dolna Odra, rośnie Krzywy Las. Według tablicy na miejscu to skupisko ponad 100 sosen z pniami wygiętymi u nasady, rosnących na powierzchni 0,5 ha. Drzewa są pomnikiem przyrody. Las posadzono najpewniej ok. 1934 roku, ale nie wiadomo na pewno, skąd wzięły się krzywe pnie. W 1971 roku rosło tu 400 takich sosen w 22 równych rzędach, co przemawia za tym, że ukształtował je człowiek.
Byłem tu 28 lutego 2026 roku, w dniu, w którym na Festiwalu Włóczykij w Gryfinie prowadziłem prelekcję o Meksyku. W słoneczne południe między sosnami chodziło sporo zwiedzających.
Nowe Warpno nad Zalewem Szczecińskim
Nowe Warpno to małe miasteczko nad Zalewem Szczecińskim, przy samej granicy z Niemcami. Na rynku stoi szachulcowy ratusz z 1697 roku, zbudowany po pożarze miasta w 1692 roku, a niedaleko – ceglany kościół Wniebowzięcia NMP, którego historia sięga XIII wieku. Byłem tu w sierpniu 2020 roku.
Nad brzegiem, na końcu pomostu, stoi drewniana altana widokowa z widokiem na zalew.
Informacje praktyczne
- Pociągiem: główna stacja to Szczecin Główny, nad Odrą, ok. 1 km od Starego Miasta. Bezpośrednie pociągi jeżdżą tu m.in. z Poznania, Warszawy, Gdańska i Berlina.
- Autobusem i samolotem: autobusy dalekobieżne zatrzymują się przy dworcu kolejowym. Lotnisko Szczecin-Goleniów leży ok. 45 km na północny wschód od miasta.
- Po mieście: jeżdżą tramwaje i autobusy ZDiTM. Ceny biletów od maja 2025 roku: 15-minutowy 3 zł, 30-minutowy 4 zł, 60-minutowy 6 zł, dobowy 15 zł.
- Pieszo: Wały Chrobrego, zamek, Rynek Sienny, katedra i obie bramy leżą w promieniu ok. 1,5 km. Na Łasztownię przejdziesz przez Most Długi.
- Krzywy Las: ze Szczecina Głównego do stacji Dolna Odra pociąg jedzie ok. 30 minut, a las zaczyna się kilkaset metrów od stacji.
- Katedra i zamek: na taras widokowy katedry wjeżdża się windą, a na Wieżę Dzwonów i Taras Książęcy wchodzi się z biletem – aktualne godziny i ceny sprawdzisz na stronach archikatedry i zamku.
- Ile czasu: na Wały, zamek, Stare Miasto i Łasztownię wystarczy jeden dzień; jeziora, Jasne Błonia i Krzywy Las to materiał na drugi.
- Więcej Szczecina: schron pod Dworcem Głównym, kino Pionier i ruiny fabryki benzyny syntetycznej w Policach opisałem we wpisie Szczecin i Police: urbex.
