Do Monachium wracałem kilka razy: w 2006 i 2007 roku z siostrą, potem w 2008 i zimą 2012. W tym wpisie zebrałem to, co warto zobaczyć w stolicy Bawarii: stare miasto z wieży, Park Olimpijski, Englischer Garten i ogród botaniczny. Osobno opisałem Allianz Arenę, którą oglądałem w 2006 roku, zwiedziłem w 2010, a w 2012 byłem na niej na meczu Bayernu. Na koniec zostawiłem dwa miejsca na dzień z dziećmi: zoo Hellabrunn i Bavaria Filmstadt. Na końcu wpisu jest osobna część o Miejscu Pamięci KL Dachau. Osobno opisałem Alpy Bawarskie: wąwozy, zamki i przełom Dunaju.
Interaktywny Spis Treści
- Stare miasto z wieży Alter Peter
- Stachus i uliczki starego miasta
- Park Olimpijski
- Salon samochodowy i BMW
- Englischer Garten i ogród botaniczny
- Theresienwiese i posąg Bavarii
- Allianz Arena – stadion z poduszek
- Allianz Arena – zwiedzanie stadionu
- Bayern – Wolfsburg 2:0 (28.01.2012)
- Bavaria Filmstadt
- Zoo Hellabrunn
- KL Dachau – Miejsce Pamięci pod Monachium
- Informacje praktyczne
Stare miasto z wieży Alter Peter
Najlepszy widok na centrum daje wieża kościoła św. Piotra, najstarszego w mieście, nazywanego Alter Peter. Ma ok. 91 m wysokości, a na taras prowadzi około 300 schodów. Z góry widać Marienplatz i Nowy Ratusz z zegarem Glockenspiel, którego figury tańczą kilka razy dziennie.
Symbolem miasta są dwie wieże Frauenkirche z kopułami. Katedrę zbudowano w XV wieku, a wieże mają prawie 100 m.
Stachus i uliczki starego miasta
Spacer zaczęliśmy przy fontannie na Karlsplatz, który monachijczycy nazywają Stachus. W uliczkach starego miasta stoi Hundskugel, jedna z najstarszych gospód w Monachium.
Park Olimpijski
W 2007 roku pojechaliśmy do Olympiaparku, zbudowanego na igrzyska w 1972 roku. Znakiem rozpoznawczym jest namiotowy dach stadionu i Olympiaturm o wysokości ok. 291 m. Wzgórze Olympiaberg, z którego zrobiliśmy zdjęcia, usypano z gruzów miasta zniszczonego w czasie II wojny światowej.
Salon samochodowy i BMW
Tego samego dnia zajrzeliśmy do salonu samochodowego w Monachium, gdzie stały m.in. Ferrari, Maserati, Bentley i Lamborghini.
Monachium to też siedziba BMW. Wieżowiec w kształcie czterech cylindrów stoi tuż obok Parku Olimpijskiego. Ma 101 m wysokości, zaprojektował go austriacki architekt Karl Schwanzer, a otwarto go w 1973 roku, razem z sąsiednim Muzeum BMW w kształcie srebrnej misy.
Po drugiej stronie ulicy stoi BMW Welt, otwarty w 2007 roku pawilon pracowni Coop Himmelb(l)au, z wyraźnym podwójnym stożkiem pod falującym dachem. To salon wystawowy i miejsce, w którym klienci odbierają nowe auta. Wstęp do BMW Welt jest bezpłatny, a do muzeum biletowany, więc można tu wpaść choćby na chwilę przy okazji spaceru po Parku Olimpijskim.
Najciekawsze jest to, że eksponatów nie ogląda się tu tylko zza szyby: na motocyklach i w wielu autach można usiąść, a do ich wnętrz swobodnie zajrzeć.
Druga część ekspozycji dotyczy techniki. Są tu przekroje silników, kierownica bolidu Formuły 1 oraz interaktywne stanowiska z modelami i ekranami dotykowymi.
Englischer Garten i ogród botaniczny
Monachium to stolica Bawarii i trzecie co do wielkości miasto Niemiec. Pierwszego dnia, 1 lipca 2016 roku, poszedłem do Englischer Garten – jednego z największych parków miejskich na świecie (ok. 375 ha), założonego w 1789 roku. W jego środku stoi drewniana Chińska Wieża (Chinesischer Turm) – 25-metrowa pagoda z lat 1789–1790. W 1944 roku spłonęła po nalocie, a obecna to rekonstrukcja z 1952 roku. Wokół niej działa ogródek piwny na 7 tysięcy miejsc, w którym leją piwo z browaru Hofbräu, także w litrowych kuflach.
Wieczorem chodziłem po starym mieście. Kilka kroków od Marienplatz stoi restauracja Zum Spöckmeier z piwem z browaru Paulaner – jednego z sześciu monachijskich browarów, które sprzedają piwo na Oktoberfest.
Zimą dobrze sprawdzają się szklarnie Ogrodu Botanicznego Monachium-Nymphenburg, z kaktusami, storczykami i tropikalnymi motylami.
Theresienwiese i posąg Bavarii
Następnego dnia poszedłem na Theresienwiese – błonia, na których co roku odbywa się Oktoberfest. Nad nimi stoi brązowy posąg Bavarii, uosobienia Bawarii, o wysokości 18,52 m. Wyrzeźbił go Ludwig Schwanthaler, odlewem kierował Ferdinand von Miller, a odsłonięto go w 1850 roku. Za posągiem stoi Hala Sławy (Ruhmeshalle) projektu Leona von Klenzego, z popiersiami zasłużonych Bawarczyków. Do głowy Bavarii można wejść krętymi schodami.
Allianz Arena – stadion z poduszek
Allianz Arena to jeden z najbardziej rozpoznawalnych stadionów na świecie. Widziałem ją w 2006 roku, tuż po mistrzostwach świata, zwiedziłem w 2010, a w 2012 obejrzałem tu mecz Bundesligi.
Stadion otwarto w 2005 roku na północy Monachium. Mieści ok. 75 tysięcy widzów, a jego fasada składa się z blisko 3 tysięcy poduszek z tworzywa, które nocą świecą. W 2006 roku grano tu mecze mistrzostw świata, a w 2024 mecz otwarcia Euro. Do 2017 roku dzieliły go Bayern i TSV 1860.
Allianz Arena – zwiedzanie stadionu
21 lipca 2010 roku zwiedziłem stadion z przewodnikiem. Trasa prowadzi przez trybuny i zaplecze, m.in. do szatni z czerwonymi szafkami.
Bayern – Wolfsburg 2:0 (28.01.2012)
28 stycznia 2012 roku obejrzałem na Allianz Arenie mecz Bundesligi Bayern – VfL Wolfsburg, wygrany przez gospodarzy 2:0. Po zmroku fasada świeci na czerwono, gdy gra Bayern.
Bavaria Filmstadt
Latem 2006 roku spędziłem z siostrą wakacje w Bawarii. W Monachium oprócz zabytków są dwa miejsca, które szczególnie sprawdzą się z dziećmi albo w pochmurny dzień: zoo Hellabrunn i studia filmowe Bavaria Filmstadt.
Na południu miasta, w Geiselgasteig, działają jedne z największych studiów filmowych w Europie. Powstały tu m.in. „Okręt” Wolfganga Petersena i „Niekończąca się opowieść”. Zwiedzanie zaczyna się przejazdem kolejką.
Na trasie stoją dekoracje i rekwizyty z filmów, w tym futurystyczne wnętrza i bajkowe plenery.
Na trasie są rekwizyty z „Niekończącej się opowieści” z 1984 roku, którą kręcono w tych studiach. Można stanąć obok smoka szczęścia Falkora, a dalej siedzi skalny olbrzym Pyornkrachzark.
Zoo Hellabrunn
Tierpark Hellabrunn otwarto w 1911 roku nad rzeką Izarą. Uchodzi za pierwszy na świecie „geo-zoo”, w którym zwierzęta są pokazywane według kontynentów. Teren jest zielony i rozległy, więc spacer zajmuje większość dnia.
KL Dachau – Miejsce Pamięci pod Monachium
27 stycznia 2012 roku pojechałem do Dachau. Z dworca głównego w Monachium jedzie się tam kolejką S2 około 25 minut, a do Miejsca Pamięci dalej autobusem 726.
Obóz powstał 22 marca 1933 roku, kilka tygodni po dojściu Hitlera do władzy. Założenie ogłosił w prasie Heinrich Himmler, a pierwszych około 200 więźniów przywieziono z więzienia Stadelheim w Monachium i z twierdzy w Landsbergu. Dachau był jednym z pierwszych obozów w III Rzeszy i wzorem dla kolejnych.
Przez obóz i jego podobozy przeszło ponad 200 tysięcy ludzi z ponad 40 krajów, a co najmniej 41,5 tysiąca zmarło lub zostało zamordowanych. W czasie wojny największą grupą byli Polacy. Więziono tu także około 2,7 tysiąca duchownych, w większości Polaków. Obóz wyzwolili Amerykanie 29 kwietnia 1945 roku.
Do obozu wchodziło się przez budynek Jourhaus z napisem „Arbeit macht frei” na bramie. Z baraków odtworzono tylko dwa, a po pozostałych zostały niskie betonowe obrzeża wypełnione żwirem.
Za obozowym ogrodzeniem stoi krematorium zbudowane w 1942 roku. W tym samym budynku jest komora gazowa, której według dostępnych źródeł nie użyto do masowego zabijania. Przed budynkiem stoi kamień z napisem „Denket daran wie wir hier starben”, czyli „Pamiętajcie, jak tu umieraliśmy”.
Miejsce Pamięci otwarto w maju 1965 roku z inicjatywy dawnych więźniów. Na jego terenie stoi kilka miejsc religijnych: katolicka kaplica Todesangst-Christi (nazwa nawiązuje do śmiertelnej trwogi Chrystusa) z 1960 roku, którą zainicjował były więzień Johannes Neuhäusler, pomnik żydowski z 1967 roku, ewangelicki Kościół Pojednania i klasztor karmelitanek. W rosyjskiej kaplicy prawosławnej jest ikona Chrystusa wyprowadzającego więźniów przez obozową bramę.
Informacje praktyczne
- Alter Peter: na wieżę nie ma windy, a wejście jest płatne.
- Olympiapark: dojedziesz metrem U3 do stacji Olympiazentrum.
- Hellabrunn: dojedziesz metrem U3 do stacji Thalkirchen.
- Bavaria Filmstadt: program i godziny zwiedzania sprawdź na stronie studia.
- Monachium: ogródek przy Chińskiej Wieży w Englischer Garten nie pobiera opłat za wstęp. Na Theresienwiese, pod posągiem Bavarii, od połowy września do początku października trwa Oktoberfest.
- Allianz Arena, dojazd: metrem U6 do stacji Fröttmaning, stamtąd ok. 15 minut pieszo.
- Allianz Arena, zwiedzanie: terminy i bilety sprawdź na stronie stadionu; w dni meczowe trasa bywa ograniczona.
- KL Dachau: wstęp jest bezpłatny. Z Monachium jedzie się S-Bahnem S2 do Dachau, dalej autobusem.
