
9 sierpnia 2016 roku, w czasie kilkudniowego wyjazdu z rodzicami w okolice Krakowa, po zwiedzaniu Muzeum Auschwitz-Birkenau pojechaliśmy jeszcze w dwa miejsca związane z Janem Pawłem II. Najpierw do Wadowic, gdzie urodził się Karol Wojtyła – ok. 50 km na południowy zachód od Krakowa – a potem do Kalwarii Zebrzydowskiej z sanktuarium bernardynów wpisanym na listę UNESCO. Wieczorem byliśmy już w Kopalni Soli w Wieliczce – opisuję ją we wpisie o Krakowie. Na końcu są praktyczne wskazówki.
Interaktywny Spis Treści
- Plac Jana Pawła II i bazylika w Wadowicach
- Wnętrze bazyliki i chrzcielnica Karola Wojtyły
- Dom Rodzinny Jana Pawła II
- Kremówki papieskie
- Kalwaria Zebrzydowska – bazylika i klasztor bernardynów
- Cmentarz wojenny z 1915 roku
- Informacje praktyczne
Plac Jana Pawła II i bazylika w Wadowicach
Wadowice to miasto nad Skawą, u podnóża Beskidu Małego, liczące ok. 17 tys. mieszkańców. Centrum jest rynek, czyli plac Jana Pawła II, a nad nim góruje bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny – kościół parafialny, w którym ochrzczono Karola Wojtyłę.
Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1325 roku. Najstarsze jest gotyckie prezbiterium z połowy XV wieku, zbudowane po pożarze miasta w 1440 roku. Dzisiejszy późnobarokowy korpus powstał w latach 1792–1798, a pod koniec XIX wieku krakowski architekt Tomasz Pryliński przebudował fasadę w stylu neobarokowym. Z tego czasu pochodzą też portyk z balkonem nad wejściem i charakterystyczny, cebulasty hełm wieży.
Na balkonie nad wejściem wisiał portret papieża w otoczeniu czerwonych pelargonii, a obok tablice z herbem papieskim i nazwą bazyliki. Tytuł bazyliki mniejszej nadał kościołowi Jan Paweł II w 1992 roku.

Na ścianie bazyliki wisi tablica z płaskorzeźbą i trzema etapami życia papieża: Wadowice – urodzony 18 maja 1920, Kraków – biskupem 28 września 1958, Rzym – papieżem 16 października 1978. Na południowej ścianie jest jeszcze zegar słoneczny z napisem „Czas ucieka, wieczność czeka”.

Przed bazyliką stoi pomnik Jana Pawła II z brązu, autorstwa Maksymiliana Biskupskiego. Papież stoi na skale jak św. Piotr – w lewej ręce trzyma pastorał, a prawą błogosławi pielgrzymów. Pomnik odsłonił i poświęcił kard. Stanisław Dziwisz 30 czerwca 2006 roku.

Wnętrze bazyliki i chrzcielnica Karola Wojtyły
W środku najstarsze jest gotyckie prezbiterium ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym i złoconym barokowym ołtarzem głównym z obrazami Matki Bożej i Przemienienia Pańskiego. Na ścianach prezbiterium są freski ośmiorga polskich świętych związanych z południem Polski, m.in. św. Faustyny, św. Maksymiliana Kolbego i św. Brata Alberta, a sklepienia naw zdobi polichromia nawiązująca do nauczania papieskiego.
W Kaplicy Ukrzyżowania figura Chrystusa na krzyżu stoi na tle fresku z Golgotą i Jerozolimą. Najważniejsza dla pielgrzymów jest jednak Kaplica Świętej Rodziny z kamienną barokową chrzcielnicą ze złotą pokrywą – przy niej 20 czerwca 1920 roku ks. Franciszek Żak, kapelan wojskowy, ochrzcił Karola Wojtyłę.
W kaplicy Matki Bożej Nieustającej Pomocy wisi obraz, przed którym młody Karol modlił się codziennie przed szkołą. Jan Paweł II koronował go papieskimi koronami na wadowickim rynku 16 czerwca 1999 roku.
Dom Rodzinny Jana Pawła II
Tuż obok bazyliki, w kamienicy przy ul. Kościelnej 7, mieszkała rodzina Wojtyłów. W latach 1919–1938 zajmowała mieszkanie z dwoma pokojami i kuchnią na pierwszym piętrze – tu 18 maja 1920 roku urodził się Karol. Po maturze, w 1938 roku, przeprowadził się z ojcem do Krakowa.

Wystawa poświęcona papieżowi działała tu od 1984 roku. W 2010 roku całą kamienicę zaczęto przebudowywać na muzeum, które otwarto w 2014 roku. Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II pokazuje całe jego życie, od dzieciństwa w Wadowicach po pontyfikat, a na zwiedzanie trzeba ok. 1,5 godziny – ceny i godziny otwarcia są w informacjach praktycznych. W Krakowie Wojtyła mieszkał później m.in. przy ulicy Kanoniczej – piszę o tym we wpisie o Krakowie.
Kremówki papieskie
Wadowice słyną z kremówek – ciastek z dwóch warstw ciasta francuskiego przełożonych kremem. Sławę dały im słowa papieża z 16 czerwca 1999 roku. Na spotkaniu z mieszkańcami wspominał wtedy: „A tam była cukiernia. Po maturze chodziliśmy na kremówki”.

Cukiernię prowadził Karol Hagenhuber, który przyjechał do Wadowic z Wiednia w 1936 roku. Stała na rogu rynku i ulicy Mickiewicza. Dawnej cukierni już nie ma, ale w tym budynku znów działa cukiernia, a tablica nad wejściem przypomina, że po maturze chodził tu Karol Wojtyła. Obok wisi plansza z dłuższym fragmentem wspomnienia papieża.

Kremówkę zjadłem zaraz po przyjeździe, w kawiarni w centrum. Kremówki nazywane papieskimi sprzedaje dziś wiele wadowickich cukierni.

Kalwaria Zebrzydowska – bazylika i klasztor bernardynów
Z Wadowic pojechaliśmy ok. 15 km na wschód, do Kalwarii Zebrzydowskiej – miasteczka ok. 30 km na południowy zachód od Krakowa. Leży tu sanktuarium pasyjno-maryjne bernardynów, które w 1999 roku wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako manierystyczny zespół architektoniczno-krajobrazowy i park pielgrzymkowy.
Sanktuarium założył wojewoda krakowski Mikołaj Zebrzydowski. W 1600 roku postawił na wzgórzu kaplicę Ukrzyżowania, a 1 grudnia 1602 roku wystawił akt fundacji klasztoru dla bernardynów. Kaplice i kościoły rozmieszczono na okolicznych wzgórzach na wzór Jerozolimy – na dróżkach kalwaryjskich jest ich 42, a same Dróżki Pana Jezusa mają ponad 8 km.

Kościół klasztorny zbudowano w latach 1603–1609 według projektu Giovanniego Marii Bernardoniego, a budową kierował Paul Baudarth z Antwerpii. Później go rozbudowano – fasadę z dwiema wieżami ukończono w 1702 roku. Wnętrze jest barokowe, z malowanymi sklepieniami i złoconymi ołtarzami. Tytuł bazyliki mniejszej nadał kościołowi Matki Bożej Anielskiej Jan Paweł II 7 czerwca 1979 roku, w czasie pierwszej pielgrzymki do Polski.

W 2016 roku trwał Nadzwyczajny Jubileusz Miłosierdzia i wejście pod chórem z organami oznaczono jako Bramę Miłosierdzia. Na balustradzie chóru jest herb Jana Pawła II, a na wieży wisiał jeszcze baner Światowych Dni Młodzieży, które pod koniec lipca odbyły się w Krakowie.

Karol Wojtyła przyjeżdżał do Kalwarii od dzieciństwa, a potem jako ksiądz i biskup. Po dróżkach często chodził sam – mówił, że „Kalwaria ma to do siebie, że się można łatwo ukryć”. Jako papież był tu w 1979 roku i w sierpniu 2002 roku, podczas ostatniej pielgrzymki do Polski, na 400-lecie sanktuarium.
Ołtarz główny zdobi owalny medalion w srebrnych obłokach i złotych promieniach. Cudowny obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej wisi w osobnej kaplicy po lewej stronie prezbiterium. Według tradycji 3 maja 1641 roku zapłakał krwawymi łzami we dworze Stanisława Paszkowskiego w Kopytówce, a ten kilka dni później ofiarował go sanktuarium. Kaplicę dla obrazu ufundował w latach 1658–1667 Michał Zebrzydowski, wnuk założyciela, a w 1887 roku obraz koronowano.
Cmentarz wojenny z 1915 roku
Przy klasztorze jest niewielki cmentarz wojenny z I wojny światowej: rzędy drewnianych krzyży pod drzewami, a obok kamienny grób z figurą zakonnika w habicie. Napis na płycie mówi: „Tu spoczywa 57 żołnierzy katolików i muzułmanin armii austriackiej nieznanego nazwiska. Daj im Panie pokój”.
W armii Austro-Węgier służyli żołnierze wielu wyznań – muzułmanie pochodzili głównie z Bośni i Hercegowiny, którą monarchia zajęła w 1878 roku. Cmentarzy wojennych z lat 1914–1915 jest w Małopolsce kilkaset.
Informacje praktyczne

- Dojazd: Wadowice leżą ok. 50 km na południowy zachód od Krakowa, a Kalwaria Zebrzydowska ok. 30 km; między nimi jest ok. 15 km. Najwygodniej jechać samochodem – wtedy obie miejscowości łatwo połączyć w jeden dzień z Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Z Krakowa dojedzie się też pociągiem: stacje Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona i Wadowice leżą na linii w stronę Bielska-Białej – rozkład warto sprawdzić przed wyjazdem.
- Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II: ul. Kościelna 7; kasa od kwietnia 2026 roku jest przy ul. Kościelnej 2, w Ogrodzie Pielgrzyma za muzeum. Bilet normalny kosztuje 34 zł, ulgowy 27 zł, z audioprzewodnikiem 44 zł / 37 zł, a rodzinny (do 5 osób) 85 zł – stan na listopad 2026. We wtorki wstęp jest bezpłatny: bezpłatne bilety na dany wtorek można rezerwować online od wtorku dwa tygodnie wcześniej.
- Godziny otwarcia muzeum: od maja do września 9:00–18:00 (w piątki, soboty i niedziele do 19:00), w kwietniu i październiku 9:00–18:00, od listopada do marca 9:00–16:00; we wtorki od 12:00. Ostatnie wejście jest ok. 1 h 15 min przed zamknięciem, a w ostatni wtorek miesiąca (dzień techniczny) muzeum jest zamknięte. Na całą ekspozycję trzeba ok. 1,5 godziny.
- Parking: muzeum stoi przy rynku i nie ma własnego parkingu – auto zostawia się na parkingach w centrum, część z nich jest płatna.
- Dróżki kalwaryjskie: przejście Dróżek Pana Jezusa (28 stacji, ponad 8 km) z modlitwą zajmuje ok. 5 godzin, a krótszej Rzymskiej Drogi Krzyżowej, zaczynającej się przy kaplicy „U Piłata” – ok. 2 godzin. Na samą bazylikę i okolice klasztoru wystarczy godzina.
- Kiedy: najwięcej pielgrzymów przyjeżdża do Kalwarii na Misterium Męki Pańskiej w Wielkim Tygodniu i na sierpniowe uroczystości Zaśnięcia i Pogrzebu Matki Bożej – trzeba się wtedy liczyć z tłumami.
- Ile czasu: rynek i bazylikę w Wadowicach oraz bazylikę w Kalwarii da się zobaczyć w jedno popołudnie. Z muzeum i dróżkami kalwaryjskimi lepiej zaplanować cały dzień.












