Główny Szlak Sudecki (GSS) to czerwony szlak przez niemal całe polskie Sudety – ok. 440 km ze Świeradowa-Zdroju do Prudnika. Jego zachodnią część przeszliśmy w dwóch etapach: pod koniec marca 2022 roku, w pełnej zimie, z Patrycją, Wiktorem i Karolem, oraz w czerwcu 2023 roku – z Patrycją, Michałem i Jarkiem. Oba wyjazdy mają osobne, dokładne relacje: Główny Szlak Sudecki zimą i Główny Szlak Sudecki latem. Tutaj zebrałem sam szlak – odcinek po odcinku, od startu w Świeradowie-Zdroju aż do Wałbrzycha, z kilometrami, schroniskami i szczytami Korony Gór Polski po drodze – oraz to, co jeszcze zostało do przejścia.
Interaktywny Spis Treści
- Główny Szlak Sudecki w skrócie
- Góry Izerskie: ze Świeradowa-Zdroju do Szklarskiej Poręby (27 km)
- Szrenica zimą: śnieżyca i odwrót
- Karkonosze latem: ze Szklarskiej Poręby na Przełęcz Karkonoską (ok. 17 km)
- Śnieżka i zejście do Karpacza (ok. 16 km)
- Rudawy Janowickie: z Karpacza przez Skalnik (ok. 32 km)
- Lubawka, odbicie do Adršpachu i meta w Wałbrzychu
- Co zostało: z Wałbrzycha do Prudnika
- Informacje praktyczne
Główny Szlak Sudecki w skrócie
Szlak nosi imię Mieczysława Orłowicza – krajoznawcy i popularyzatora turystyki, który był jego pomysłodawcą. Koncepcja wędrówki przez całe polskie Sudety powstała w 1947 roku na zebraniu Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Jeleniej Górze. Przez wiele lat GSS kończył się na stacji kolejowej w Paczkowie, a od 2009 roku prowadzi dalej, przez Góry Opawskie, aż do Prudnika. Przewodnik Waldemara Brygiera podaje 443 km i ok. 120 godzin marszu.
Szlak zaczyna się przy dworcu w Świeradowie-Zdroju, gdzie stoi tablica „Tutaj rozpoczyna się (lub kończy) Główny Szlak Sudecki” z mapą całej trasy. Znak GSS to czerwony pasek między dwoma białymi, a początek i koniec szlaku oznacza czerwone koło na białym tle – takie jak na drzewie kilka kroków od tablicy. Po drodze szlak przechodzi przez kilkanaście pasm, od Gór Izerskich po Góry Opawskie.
Do Wałbrzycha przeszliśmy w sumie ok. 180 km w 9 dni marszu – razem z zejściami do noclegów, Śnieżką i wypadem do Czech.
Góry Izerskie: ze Świeradowa-Zdroju do Szklarskiej Poręby (27 km)
Ze Świeradowa-Zdroju (ok. 470 m n.p.m.) szlak od razu pnie się na grzbiet Gór Izerskich. Pierwszy punkt to Stóg Izerski z górną stacją kolei gondolowej i schroniskiem. Dalej GSS biegnie grzbietem przez Łącznik (1066 m), Polanę Izerską i punkt widokowy Młaki. Na tym odcinku są zarówno szerokie leśne drogi, jak i wąskie ścieżki przez świerkowy las.
Szliśmy tędy w ostatnich dniach marca. Od rana była mgła, temperatura spadła poniżej zera, a w śnieg wpadało się powyżej kolan – ścieżka nie była przetarta, bo spotkaliśmy zaledwie kilka osób. Schroniska na Stogu Izerskim i na Wysokim Kamieniu były wtedy zamknięte. Drogowskazy PTTK pokazują czasy przejścia: godzinę za Polaną Izerską do Szklarskiej Poręby Górnej zostaje jeszcze 3 h 15 min.
Najwyższy szczyt Gór Izerskich, Wysoka Kopa (1126 m), to pierwszy szczyt Korony Gór Polski na GSS. Tabliczka ze skrzynką na pieczątkę stoi przy czerwonym szlaku, ok. 400 m od wiaty – przeniesiono ją tam ze względu na ochronę cietrzewia.
Za Wysoką Kopą szlak mija skały Zwalisko przy dawnej kopalni kwarcu „Stanisław” – założoną w latach 50. XX wieku kopalnię uważano za najwyżej położony zakład wydobywczy w Europie Środkowej – i dochodzi do schroniska na Wysokim Kamieniu (1058 m). Stąd zostaje już tylko zejście do Szklarskiej Poręby. Ten dzień miał ok. 27 km i skończył się przemoczonymi butami.
Szrenica zimą: śnieżyca i odwrót
Drugiego dnia celem była Przełęcz Karkonoska – ok. 18 km. Ze Szklarskiej Poręby szlak wchodzi do Karkonoskiego Parku Narodowego i prowadzi obok Wodospadu Kamieńczyka. Z wysokością 27 m to najwyższy wodospad polskich Sudetów, a zimą jego kaskady są częściowo skute lodem. Potem szlak podchodzi przez Halę Szrenicką na Szrenicę (1362 m) ze schroniskiem na szczycie.
Do Hali Szrenickiej szło się dobrze, ale za Szrenicą zaczęła się śnieżyca z silnym wiatrem i widoczność spadła prawie do zera. Mniej więcej na wysokości Twarożnika zawróciliśmy i przenocowaliśmy w schronisku na Szrenicy. Tego dnia wyszło tylko 9 km, a temperatura spadła do −8 °C (odczuwalna była dwa razy niższa).
Trzeciego dnia przeszliśmy jeszcze kawałek czerwonego szlaku – wzdłuż granicy, częściowo po czeskiej stronie – do Mokrej Przełęczy. Tam zeszliśmy z GSS i zielonym, a potem żółtym szlakiem, obok Schroniska pod Łabskim Szczytem, wróciliśmy do Szklarskiej Poręby (10 km). Zimowy etap zamknął się w ok. 47 km, a Śnieżka musiała poczekać do następnego lata.
Karkonosze latem: ze Szklarskiej Poręby na Przełęcz Karkonoską (ok. 17 km)
Drugi etap zaczęliśmy w czerwcu 2023 roku znów w Szklarskiej Porębie, bo zimą dalej niż do Mokrej Przełęczy nie doszliśmy. Drogowskaz przy szlaku pokazuje, co czeka tego dnia: do Wodospadu Kamieńczyka 15 minut, do schroniska na Hali Szrenickiej godzinę, a do Przełęczy Karkonoskiej – 4 godziny marszu.
Tym razem na Szrenicę weszliśmy bez problemu, a przy schronisku na szczycie kręcił się lis. Kilka minut dalej szlak mija Trzy Świnki – granitowe skałki, które według legendy są świniami zamienionymi w kamień przez Liczyrzepę.
Dalej GSS prowadzi szerokim grzbietem Karkonoszy wzdłuż granicy polsko-czeskiej – na ok. 20 km pokrywa się tu z Drogą Przyjaźni Polsko-Czeskiej. Najpiękniejszy fragment to Śnieżne Kotły, polodowcowe kotły, których ściany opadają ponad 200 m w dół.
Na krawędzi kotłów stoi budynek z kamienną wieżą – dawne schronisko, którego pierwszą wersję zbudowano w 1837 roku. Uchodzi za pierwsze prawdziwe schronisko turystyczne w Karkonoszach, a od 1961 roku działa w nim stacja przekaźnikowa radia i telewizji.
Za Wielkim Szyszakiem szlak schodzi kamienistą ścieżką na Przełęcz Karkonoską ze schroniskiem „Odrodzenie”, w którym nocowaliśmy. Ten dzień miał ok. 17 km i najwięcej podejść na całej trasie – ok. 1100 m. Przez część dnia szliśmy między dwiema burzowymi chmurami, ale deszcz rozpadał się dopiero, gdy siedzieliśmy już w schronisku.
Śnieżka i zejście do Karpacza (ok. 16 km)
Z Przełęczy Karkonoskiej GSS dalej trzyma się grzbietu – przez Mały Szyszak i granitową skałę Słonecznik (1423 m). Tego dnia szliśmy w gęstej mgle, ale z krawędzi kotłów widać było polodowcowe jeziora: Wielki Staw, największy w Karkonoszach, i Mały Staw ze schroniskiem Samotnia.
Pod Śnieżką szlak dochodzi do schroniska Dom Śląski. Sam wierzchołek Śnieżki (1603 m) – najwyższy szczyt Karkonoszy i całych Sudetów, a zarazem drugi szczyt Korony Gór Polski na tej trasie – leży kilkaset metrów od czerwonego szlaku, więc trzeba na niego podejść osobno. Mgła zniknęła akurat wtedy, gdy stanęliśmy przy obserwatorium na szczycie.
Od Domu Śląskiego GSS schodzi przez Kocioł Łomniczki, obok schroniska nad Łomniczką, do Karpacza. Razem z wejściem na Śnieżkę wyszło ok. 16 km, a na koniec złapał nas jeden z mocniejszych deszczów całej wędrówki.
Rudawy Janowickie: z Karpacza przez Skalnik (ok. 32 km)
Trzeci dzień letniego etapu był najdłuższy – ok. 32 km z Karpacza do Leszczyńca. W Karpaczu szlak mija świątynię Wang – drewniany kościół zbudowany na przełomie XII i XIII wieku w Norwegii i przeniesiony tutaj w 1842 roku – a potem długo prowadzi lasami na północ od miasta.
Między Karkonoszami a Rudawami Janowickimi GSS przechodzi przez wsie Kotliny Jeleniogórskiej, m.in. Mysłakowice i Bukowiec. Część trasy prowadzi tu asfaltowymi drogami, a znaki są malowane na słupach. W Bukowcu na jednym z budynków wisi nawet szyld z napisem „Główny Szlak Sudecki”.
Najwyższy szczyt Rudaw Janowickich, Skalnik (945 m), to trzeci szczyt Korony Gór Polski na GSS. Ma dwa wierzchołki: zalesiony, z tabliczką i drewnianą ramką do zdjęć, oraz skalny – na Ostrą Małą prowadzą wykute w skale schody, a platformę widokową urządzono tam już w 1886 roku. Za Skalnikiem zeszliśmy na nocleg do Leszczyńca.
Lubawka, odbicie do Adršpachu i meta w Wałbrzychu
Z Leszczyńca szlak prowadzi przez Szarocin i Starą Białkę do Lubawki – to ok. 15 km przez pola i wsie, bez większych podejść. W Starej Białce stoi przystanek autobusowy pomalowany w krowie łaty, a niedaleko pasły się prawdziwe krowy.
W Lubawce zboczyliśmy z czerwonego szlaku: przez Chełmsko Śląskie i granicę dotarliśmy do Skalnego Miasta w Adršpachu po czeskiej stronie, gdzie spędziliśmy dwie noce – więcej o nim w relacji z letniego etapu. Na GSS wróciliśmy w Sokołowsku.
Sokołowsko to dawne uzdrowisko – w 1855 roku dr Hermann Brehmer otworzył tu pierwsze na świecie specjalistyczne sanatorium dla chorych na gruźlicę. Za miejscowością GSS skręca na wschód, do schroniska Andrzejówka, a my poszliśmy prosto „na Wałbrzych”, przez Unisław Śląski.
Ostatnim szczytem był Chełmiec (850 m) w Górach Wałbrzyskich, z kamienną wieżą widokową nad miastem – czwarty szczyt Korony Gór Polski na całej trasie, choć leży już poza GSS. Z Chełmca zeszliśmy do Wałbrzycha, gdzie skończył się drugi etap: 6 dni i ok. 135 km.
Co zostało: z Wałbrzycha do Prudnika
Do końca Głównego Szlaku Sudeckiego zostało mi ok. 310 km, czyli ponad dwie trzecie szlaku – od Sokołowska do Prudnika.
Za Sokołowskiem szlak prowadzi obok schroniska Andrzejówka pod Waligórą w Górach Kamiennych do Jedliny-Zdroju, a potem głównym grzbietem Gór Sowich na Wielką Sowę (1015 m). Przez Przełęcz Srebrną prowadzi do Wambierzyc i wchodzi w Góry Stołowe – obok Skalnych Grzybów, Szczelińca Wielkiego i Błędnych Skał. Dalej przez Kudowę-Zdrój i Duszniki-Zdrój dochodzi do Gór Orlickich i Bystrzyckich, a potem do Masywu Śnieżnika z Międzygórzem i schroniskiem Na Śnieżniku. Ostatnia część to Lądek-Zdrój, Góry Złote ze Złotym Stokiem, Paczków, Głuchołazy i Góry Opawskie, skąd szlak schodzi do Prudnika.
Na samym szlaku leżą kolejne dwa szczyty Korony Gór Polski – Wielka Sowa i Biskupia Kopa – a niedaleko od niego m.in. Waligóra, Szczeliniec Wielki, Orlica, Jagodna i Śnieżnik. Dotychczasowe wejścia i całą listę 28 szczytów zebrałem we wpisie Moja Korona Gór Polski.
Sam Wałbrzych leży kilka kilometrów od czerwonego szlaku, który omija miasto od południa, przez Andrzejówkę i Jedlinę-Zdrój. W nieokreślonej przyszłości będę kontynuował właśnie stąd – z Wałbrzycha.
Informacje praktyczne
- Znakowanie: czerwone – pasek czerwony między dwoma białymi. Początek i koniec szlaku oznacza czerwone koło na białym tle. Drogowskazy PTTK podają czasy przejścia, a część z nich także odległości w kilometrach.
- Długość i czas: ok. 440 km (przewodnik Waldemara Brygiera: 443 km i ok. 120 godzin marszu). Przy 20–25 km dziennie z pełnym plecakiem cały szlak to ok. trzy tygodnie, a odcinek ze Świeradowa-Zdroju do Sokołowska (ok. 130 km) – ok. 6 dni.
- Dojazd i powrót: do Świeradowa-Zdroju od grudnia 2023 roku znów kursują pociągi Kolei Dolnośląskich (ok. 20 minut z Gryfowa Śląskiego), jeżdżą tam też autobusy z Jeleniej Góry. Wygodnymi miejscami do podziału trasy na etapy są Szklarska Poręba (stacja Szklarska Poręba Górna), a dalej na wschód – Jedlina-Zdrój ze stacją kolejową przy szlaku. Szlak kończy się przy stacji kolejowej w Prudniku.
- Noclegi: na zachodniej części szlaku stoją m.in. schroniska na Stogu Izerskim, na Wysokim Kamieniu, na Hali Szrenickiej i na Szrenicy, „Odrodzenie” na Przełęczy Karkonoskiej i Dom Śląski pod Śnieżką; w Szklarskiej Porębie, Karpaczu i wsiach pod Rudawami Janowickimi są pensjonaty i apartamenty. Zimą część schronisk bywa zamknięta – warto to sprawdzić przed wyjazdem.
- Pora roku: na grzbietach Gór Izerskich i Karkonoszy zima potrafi trzymać do kwietnia – pod koniec marca może tam leżeć śnieg po kolana, przy mgle i mrozie. Latem na grzbiecie Karkonoszy trzeba liczyć się z burzami i mgłą.
- Opłaty: wstęp do Karkonoskiego Parku Narodowego jest płatny – aktualny cennik jest na stronie parku (kpn.gov.pl).
- Odznaka: za przejście GSS można zdobyć odznakę Głównego Szlaku Sudeckiego. Weryfikują ją tylko dwa miejsca w Polsce: Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie i Oddział PTTK w Jeleniej Górze (stan na 2026 rok).
- Korona Gór Polski: na odcinku Świeradów-Zdrój – Wałbrzych można zebrać pieczątki z Wysokiej Kopy, Śnieżki i Skalnika, a po zejściu ze szlaku – także z Chełmca.
Galeria zdjęć
