W maju 2011 roku pojechałem na wycieczkę szkolną z liceum do Wilna. W dwa dni zobaczyliśmy m.in. Górę Trzech Krzyży, kościół św. Piotra i Pawła, cmentarz na Rossie, Ostrą Bramę, miejsca związane z Mickiewiczem i Słowackim oraz archikatedrę, a drugiego dnia zamek na wyspie w Trokach. Wpis układam według miejsc, a na końcu są praktyczne wskazówki.
Interaktywny Spis Treści
- Góra Trzech Krzyży
- Kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu
- Cmentarz na Rossie
- Ostra Brama
- Śladami Mickiewicza i Słowackiego
- Archikatedra i pomnik Giedymina
- Nad Wilią – Zielony Most i nowe centrum
- Troki – zamek na wyspie
- Informacje praktyczne
Góra Trzech Krzyży
Zwiedzanie zaczęliśmy od Góry Trzech Krzyży nad Starym Miastem. Krzyże stały tu od XVII wieku, a betonowy pomnik zaprojektował w 1916 roku Antoni Wiwulski. W 1950 roku władze sowieckie go wysadziły, a odbudowano go w 1989 roku. Ze wzgórza widać całe Wilno – Stare Miasto wpisane na listę UNESCO i wieżowce nowego centrum.
Kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu
Na Antokolu stoi barokowy kościół św. Piotra i Pawła, zbudowany w latach 1668–1701. Z zewnątrz jest dość skromny, ale wnętrze wypełnia ponad 2000 białych stiukowych figur i ornamentów – postaci świętych, aniołów, roślin i scen biblijnych.
Cmentarz na Rossie
Na cmentarzu na Rossie – jednej z najważniejszych polskich nekropolii poza krajem – znajduje się grób „Matka i Serce Syna”. W 1936 roku pochowano w nim serce Józefa Piłsudskiego, w grobie jego matki, wśród żołnierzy poległych w walkach o Wilno. Na cmentarzu leży też m.in. Euzebiusz Słowacki, ojciec Juliusza.
Ostra Brama
Ostra Brama to jedyna zachowana brama dawnych murów Wilna. W kaplicy nad przejazdem wisi obraz Matki Bożej Ostrobramskiej z XVII wieku, przykryty srebrną, złoconą sukienką – ten sam, o którym pisał Mickiewicz w inwokacji „Pana Tadeusza”.
Kilka kroków od bramy stoi prawosławna cerkiew Świętego Ducha z XVII wieku. Jej barokowe wnętrze wyróżnia zielony ikonostas, a w cerkwi spoczywają relikwie trzech męczenników wileńskich.
Śladami Mickiewicza i Słowackiego
W Wilnie co krok trafia się na ślady polskich poetów. Na dziedziniec dawnego klasztoru bazylianów prowadzi rokokowa Brama Bazylianów, a na budynku klasztoru wisi tablica: od października 1823 do kwietnia 1824 roku był tu więziony z innymi filomatami Adam Mickiewicz i to tu rozgrywa się akcja III części „Dziadów”. Niedaleko jest tablica „Tu mieszkał Juliusz Słowacki”.
W klasztorze można wejść do celi Konrada – pomieszczenia, w którym na przełomie 1823 i 1824 roku więziono Mickiewicza w czasie procesu filomatów. Dziś jest tu niewielka ekspozycja z portretem i popiersiem poety.
Zajrzeliśmy też do Muzeum Adama Mickiewicza w kamienicy, w której poeta mieszkał w 1822 roku i pisał „Grażynę”. W kilku pokojach są meble z epoki, rękopisy i portrety.
Archikatedra i pomnik Giedymina
Na placu Katedralnym stoi klasycystyczna archikatedra św. Stanisława i św. Władysława z portykiem jak w greckiej świątyni, a obok wolnostojąca dzwonnica. Przed katedrą stoi pomnik wielkiego księcia Giedymina, według legendy założyciela Wilna.
Tuż za katedrą stoi Pałac Wielkich Książąt Litewskich. Rosjanie rozebrali go w 1801 roku, a na początku XXI wieku odbudowano go na dawnych fundamentach – dziś mieści się w nim muzeum.
Na Starym Mieście zobaczyliśmy też m.in. klasycystyczny ratusz, przebudowany pod koniec XVIII wieku przez Wawrzyńca Gucewicza, i różowy, barokowy kościół św. Katarzyny. Nad dachami góruje dzwonnica kościoła św. Jana – wysoka na ok. 68 m, najwyższa budowla Starego Miasta – przy Uniwersytecie Wileńskim, założonym w 1579 roku przez Stefana Batorego.
Nad Wilią – Zielony Most i nowe centrum
Za Starym Miastem płynie Wilia (lit. Neris). Na Zielonym Moście stały w 2011 roku jeszcze cztery sowieckie rzeźby robotników, żołnierzy i studentów – usunięto je w 2015 roku. Po drugiej stronie rzeki wyrosło nowe centrum z wieżowcami, m.in. Europa Tower o wysokości 148 m.
Troki – zamek na wyspie
Drugiego dnia pojechaliśmy do Trok, ok. 30 km od Wilna. Mieszkają tu Karaimi, sprowadzeni na Litwę z Krymu przez wielkiego księcia Witolda – w miasteczku stoi ich świątynia, kienesa.
Największą atrakcją jest gotycki zamek na wyspie na jeziorze Galwe z przełomu XIV i XV wieku, dawna siedziba wielkich książąt litewskich. Po wojnach popadł w ruinę i został odbudowany w XX wieku. W środku jest muzeum, a makieta pokazuje, jak zamek leży na wyspie.
Zamek ma dwie części: przedzamcze z basztami i zamek górny na osobnej wysepce, połączony z nim mostem. Na dziedziniec zamku górnego wchodzi się przez bramę z kratą, a ściany obiegają drewniane galerie. Nad dziedzińcem góruje ceglany donżon.
Informacje praktyczne
- Język: na Wileńszczyźnie wiele osób mówi po polsku, a polskie napisy są przy wielu zabytkach i grobach.
- Waluta: od 2015 roku na Litwie płaci się w euro.
- Troki: z Wilna jest ok. 30 km – dojedzie się autobusem albo pociągiem w ok. pół godziny. Na zamek najlepiej przyjść rano, zanim zjadą się wycieczki.
- Ostra Brama: to czynne sanktuarium – w kaplicy obowiązuje cisza i skromny strój.
